Πολυαμορία

Στην ιδανική της μορφή, η πολυαμορία σημαίνει 'να συμμετέχεις σε πολλαπλές ερωτικές, μακροχρόνιες σεξουαλικές σχέσεις, καθεμία από τις οποίες στηρίζεται σε ένα έδαφος ανοιχτής επικοινωνίας, ειλικρίνειας και διαπραγμάτευσης'. Αν και σε ένα άτομο που δεν γνωρίζει το θέμα η πολυαμορία μπορεί να ακούγεται σαν ένας εύκολος τρόπος για να έχεις πολλά ερωτικά ταίρια, στην πραγματικότητα είναι μια αρκετά απαιτητική διαδικασία με κανόνες και ευθύνες - όπως κάθε άλλη σχέση αγάπης. Αν ψάχνεις για Swinging ή για έναν τρόπο να αποφύγεις την οικειότητα, σίγουρα δεν είναι αυτό· εδώ υπάρχουν πολλά περισσότερα από απλώς σεξ. Εδώ θα δούμε πώς μοιάζει στην πράξη αυτός ο τρόπος ζωής, θα ρίξουμε μια ματιά στην ιστορία του, θα ορίσουμε τους κανόνες του παιχνιδιού και στη συνέχεια θα εξετάσουμε τα οφέλη και τις συνέπειες μιας τέτοιας σχέσης.

Ορισμός

Η λέξη 'Polyamory' (πολυαμορία) προέρχεται από τον συνδυασμό του ελληνικού 'poly', που σημαίνει πολλά, και του λατινικού 'amor', που σημαίνει αγάπη. Αυτή η μορφή σχέσης συνήθως αγκαλιάζει τις περισσότερες μορφές εναλλακτικού τρόπου ζωής και σεξουαλικού προσανατολισμού. Τα πολυαμορικά άτομα δημιουργούν μικρές, στενές ομάδες, τα μέλη των οποίων έχουν συχνά, αλλά όχι απαραίτητα, σεξουαλικές σχέσεις με άλλα μέλη.

Αυτό που ορίζει μια πολυαμορική σχέση είναι ότι όλα τα εμπλεκόμενα άτομα γνωρίζουν πλήρως κάθε άλλο μέλος της ομάδας και συναινούν στην παρουσία του. Τα μέλη μπορεί να μένουν ή να μη μένουν στο ίδιο σπίτι. Το σεξ με άτομα εκτός ομάδας (εκτός αν έχει συμφωνηθεί διαφορετικά) εξακολουθεί να θεωρείται απιστία.

Η πολυαμορία διαφέρει από το ‘Swinging’, καθώς στο swinging δεν υπάρχει καμία σύνδεση με άτομα εκτός της Κύριας σχέσης πέρα από το σεξ (και ίσως τη φιλία). Άλλοι όροι που περιγράφουν την πολυαμορία είναι η 'σκόπιμη μη μονογαμία' ή η 'υπεύθυνη μη μονογαμία'.

Μια πιο προσεκτική ματιά

Οι πολυαμορικές σχέσεις μπορούν να πάρουν πολλές διαφορετικές μορφές, με σχεδόν κάθε συνδυασμό ανδρών και γυναικών που μπορείς να φανταστείς. Μερικοί από τους πιο συνηθισμένους συνδυασμούς είναι: δύο άτομα του ενός φύλου και ένα του άλλου (ίσως - αλλά όχι απαραίτητα - ένα ομοφυλόφιλο και ένα αμφιφυλόφιλο άτομο μαζί με ένα τρίτο), και δύο άτομα του ενός φύλου με τρία ή περισσότερα του άλλου (και πάλι ίσως με κάποιο στοιχείο ομοφυλοφιλίας ή αμφιφυλοφιλίας). Ο κατάλογος των συνδυασμών είναι σχεδόν ατελείωτος· αυτό όμως που έχει πραγματικά σημασία για τα μέλη είναι η ποιότητα της σχέσης με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας.

Για να το απλοποιήσουμε λίγο, τα άτομα που ζουν με αυτόν τον τρόπο έχουν συνήθως ένα κύριο ταίρι, ενώ οι άλλες σχέσεις έρχονται σε δεύτερη μοίρα. Αυτά τα επίπεδα σχέσεων ονομάζονται συνήθως πρωτεύουσες, δευτερεύουσες και τριτεύουσες σχέσεις.

Οι πρωτεύουσες σχέσεις αντιπροσωπεύουν τον πιο στενό δεσμό, το υψηλότερο επίπεδο οικειότητας και τη μεγαλύτερη έλξη, συναισθηματική εμπλοκή και προσοχή. Τα άτομα μιας πρωτεύουσας σχέσης μοιράζονται πορεία ζωής, στόχους ζωής, προσωπικές αξίες, την ανατροφή των παιδιών, τα προσωπικά οικονομικά και το σπίτι, και η σχέση τους μοιάζει πολύ με έναν παραδοσιακό γάμο ως προς τη δέσμευση για μια ζωή.

Οι δευτερεύουσες σχέσεις μοιάζουν πολύ με την πρωτεύουσα, αλλά λαμβάνουν λιγότερο χρόνο/ενέργεια και έχουν χαμηλότερη προτεραιότητα. Η σεξουαλικότητα και η συναισθηματική στήριξη παραμένουν σε πολύ υψηλό επίπεδο, υπάρχουν όμως λιγότερες δεσμεύσεις σε τομείς όπως οι στόχοι ζωής και τα προσωπικά οικονομικά.

Οι τριτεύουσες σχέσεις δημιουργούνται με άτομα που θεωρούνται βασικά 'αποδεκτά εξωτερικά πρόσωπα.' Ο κοινός χρόνος είναι ελάχιστος, ακόμη και σποραδικός, και παρόλο που μπορεί να υπάρχει ισχυρή συναισθηματική και σεξουαλική σύνδεση, το άτομο αυτό δεν θεωρείται σταθερό κομμάτι της ζωής σου.

Υπάρχουν επίσης κοινότητες ή δίκτυα πολυαμορικών ατόμων που ζουν σε ανοιχτές σχέσεις με πολλά μέλη μιας συγκεκριμένης κοινότητας.

Η πολυαμορία διαφέρει αρκετά από το swinging, στο ότι το swinging επικεντρώνεται στη σεξουαλική διασκέδαση - τις σωματικές πτυχές μιας σχέσης, ενώ η πολυαμορία εστιάζει περισσότερο στη συναισθηματική πλευρά και (στην πραγματικότητα) μπορεί να μην περιλαμβάνει καθόλου σεξουαλικά στοιχεία. Τα πολυαμορικά άτομα συνήθως εμπλέκονται έντονα σε συναισθηματικό επίπεδο πέρα από οποιαδήποτε σεξουαλική σχέση, ενώ στο swinging η συναισθηματική (ή πρακτική) δέσμευση μεταξύ των ατόμων σε σταθερή βάση είναι πολύ μικρότερη.

Στην πράξη υπάρχει μεγάλη επικάλυψη ανάμεσα σε αυτούς τους τρόπους ζωής, αλλά ως γενικός οδηγός οι παραπάνω διαφορές είναι ακριβείς σύμφωνα με μέλη των αντίστοιχων ομάδων. Μια ενδιαφέρουσα παρατήρηση είναι ότι περιστασιακά θα βρεις ζευγάρια του swinging που με τον καιρό πέρασαν στην πολυαμορία, επειδή επιθυμούσαν μεγαλύτερη οικειότητα με συγκεκριμένα άτομα με τα οποία είχαν σεξουαλική σχέση.

Ιστορία

Οι βιολόγοι γνωρίζουν εδώ και καιρό ότι η σεξουαλική μονογαμία σπάνια, αν όχι ποτέ, εφαρμόζεται στον φυσικό κόσμο· είναι στην πραγματικότητα σε μεγάλο βαθμό μια ανθρώπινη κοινωνική σύμβαση. Για παράδειγμα, στον κόσμο των πουλιών, ακόμη και σε είδη που ‘ζευγαρώνουν για μια ζωή’, ένα σημαντικό ποσοστό των νεοσσών - σε ορισμένα είδη πάνω από το ένα τρίτο - μπορεί να έχει πατέρα άλλο αρσενικό και όχι τον ‘σύντροφο ζωής’ του θηλυκού. Αυτό σημαίνει ότι σπέρμα από άλλο αρσενικό έχει γονιμοποιήσει μερικά από τα αυγά μιας γέννας. Αυτό δείχνει ξεκάθαρα ότι ακόμη και ορισμένα είδη που παλαιότερα θεωρούνταν μονογαμικά έχουν στην πραγματικότητα σεξουαλική δραστηριότητα με ταίρια έξω από τον μόνιμο δεσμό τους!

Επιπλέον, τα αρσενικά όλων των ειδών είναι οι παραγωγοί του σπέρματος - κάτι που παράγεται εύκολα σε μεγάλες ποσότητες. Τα αυγά, από την άλλη, είναι πιο δύσκολο να παραχθούν και παράγονται πιο σπάνια, κάτι που ίσως εξηγεί γιατί οι γυναίκες είναι συχνά πιο επιλεκτικές από τους άνδρες στην επιλογή συντρόφου - και γιατί τείνουν συνήθως να βλέπουν το σεξ και την αγάπη ως ένα ‘ενιαίο πακέτο’, αναζητώντας ασφάλεια για την ανατροφή των απογόνων τους.

Η σχεδόν μοναδική προσέγγιση των ανθρώπων στις μονογαμικές σχέσεις ίσως εξηγεί γιατί μας είναι τόσο δύσκολο να τις διατηρήσουμε - ίσως απλώς δεν είναι στη φύση μας!

Είναι ενδιαφέρον ότι η πολυαμορία υπάρχει από τότε που υπάρχει καταγεγραμμένη ιστορία. Ενδείξεις, όπως ανάγλυφα σε ναούς της Ασίας και παραστάσεις σε κεραμικά από την αρχαία Ευρώπη και τη Νότια Αμερική, δείχνουν ότι αυτού του είδους η συμβίωση υπάρχει κυριολεκτικά εδώ και χιλιάδες χρόνια. Και παρόλο που ο σύγχρονος δυτικός πολιτισμός ευνοεί τη μονογαμία, πολλές κοινωνίες σε όλη την ιστορία έχουν επιτρέψει σχέσεις με περισσότερους από έναν συντρόφους.

Κατευθυντήριες γραμμές

Μία από τις πιο μπερδεμένες πτυχές της πολυαμορίας είναι πόσο ανοιχτοί είναι ‘οι κανόνες’. Επειδή κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, η καθεμία υιοθετεί διαφορετικές, συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Οι κανόνες είναι πραγματικά ξεχωριστοί για κάθε ομάδα.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν γενικά αποδεκτές κατευθυντήριες γραμμές. Αν και όλες οι παρακάτω επιδέχονται συζήτηση, εδώ παρουσιάζουμε μερικές από τις πιο σημαντικές. Να θυμάσαι ότι πρόκειται για ιδανικά: δεν τις ακολουθούν όλες οι πολυαμορικές σχέσεις στον απόλυτο βαθμό. Ο στόχος, ωστόσο, είναι σχεδόν πάντα ο ίδιος - υγιείς, ευτυχισμένες, ολοκληρωμένες σεξουαλικές και συναισθηματικές σχέσεις.

Συναίνεση και ανοιχτή επικοινωνία

Ο σημαντικότερος παράγοντας σε μια πολυαμορική σχέση είναι η έγκριση όλων των εμπλεκομένων, ξεκινώντας από το κύριο ταίρι σου, για την προσθήκη ενός ακόμη ατόμου στην ομάδα. Αν η προσθήκη δεν είναι ευπρόσδεκτη, η σχέση δεν μπορεί να προστεθεί. Με απλά λόγια, ό,τι κάνει κάθε ταίρι σε σχέση με οποιοδήποτε νέο άτομο μπαίνει στο τραπέζι και συζητιέται, συνήθως εκτενώς, πριν γίνει οποιαδήποτε σωματική επαφή.

Πρέπει επίσης να υπάρχει πολλή επικοινωνία και μέσα στην ομάδα όπως είναι ήδη. Όπως σε κάθε πετυχημένη μονογαμική σχέση, η επικοινωνία είναι το κλειδί - και επειδή οι πολυαμορικές σχέσεις είναι πιο περίπλοκες, απαιτούν ακόμη περισσότερη επικοινωνία. Είναι επίσης ζωτικής σημασίας η επικοινωνία να παραμένει ανοιχτή, ώστε να αντιμετωπίζονται οι διαφωνίες. Όταν ξεπερνιέται ένα όριο, πρέπει να υπάρχει μια σχέση εμπιστοσύνης που να επιτρέπει την αποκατάσταση της ζημιάς.

Αφοσίωση και πίστη

Αυτό πρέπει να αναφερθεί για λόγους πληρότητας - η απιστία απλώς δεν είναι αποδεκτή. Οι πολυαμορικές σχέσεις είναι κι αυτές σχέσεις αφοσίωσης και πίστης μέσα στην ομάδα που έχει συμφωνηθεί, οπότε από αυτή την άποψη η πολυαμορία δεν διαφέρει από τη μονογαμία.

Αμοιβαία στήριξη

Αυτό το ιδανικό απαιτεί από κάθε ταίρι να σέβεται όλα τα άλλα μέλη της ομάδας, καθώς και τις σχέσεις που έχουν μεταξύ τους. Υπάρχει η βασική συμφωνία ότι ο ανταγωνισμός περιορίζεται στο ελάχιστο και ότι κάθε μέλος σέβεται τον ρόλο και τη θέση των υπολοίπων στην ιεραρχία.

Μη κτητικότητα

Στην πολυαμορία επικρατεί η άποψη ότι οι περιορισμοί στις σχέσεις συναισθηματικής δέσμευσης θέτουν σε κίνδυνο την εμπιστοσύνη, επειδή την αναγκάζουν να γίνει υπό όρους. Θεωρείται ότι όταν εμπιστεύεσαι πραγματικά τα ταίρια σου, τότε κι εσύ κι εκείνα έχετε την ελευθερία να αγαπάτε πιο ανοιχτά και πιο ολοκληρωμένα, με λιγότερο φόβο για απώλεια ή για προδοσία της εμπιστοσύνης.

Είναι επίσης ένας τομέας που διαφέρει αρκετά ανάλογα με την ατομική ερμηνεία. Μερικές φορές ένα άτομο δέχεται επιπλέον ταίρια, ενώ το άλλο όχι. Με τόσες πιθανές παραλλαγές, αυτό που έχει σημασία είναι να ξέρεις ότι ο σαφής καθορισμός των κανόνων μιας συγκεκριμένης σχέσης είναι ζωτικής σημασίας. Όσο περισσότερη μη κτητικότητα εφαρμόζεις, τόσο πιο ανοιχτές μπορούν να είναι οι σχέσεις - στην πράξη όμως, ένα μέλος είναι σχεδόν πάντα πιο κτητικό από τα άλλα. Εδώ ακριβώς επανέρχεται η επικοινωνία.

Οφέλη

Σύμφωνα με όσα λένε τα πολυαμορικά άτομα, υπάρχουν αρκετά πλεονεκτήματα:

Σεξουαλική ποικιλία - Είναι δύσκολο να παρακάμψεις αυτό που η πλειονότητα θα ανέφερε ως ένα από τα κύρια οφέλη της πολυαμορίας, δηλαδή το να έχεις πολλά σεξουαλικά ταίρια. Καθαρά από την άποψη των σωματικών αναγκών, η σεξουαλική πρόσβαση σε περισσότερα από ένα ταίρια μπορεί να αυξήσει τη διάρκεια των σχέσεων, ιδίως όταν η σεξουαλική εξέλιξη συμβαίνει σε περισσότερες από μία κατευθύνσεις ταυτόχρονα. Κάθε άτομο μπορεί να εξερευνήσει πιο ελεύθερα όλο το φάσμα των ενδιαφερόντων και της σεξουαλικότητάς του, χωρίς όμως να πιέζεται ένα συγκεκριμένο ταίρι να συμμετάσχει. Έτσι, κάθε σχέση μπορεί να γίνει πιο ολοκληρωμένη και πιο διασκεδαστική με τους τρόπους που έχουν σημασία για αυτήν.

Βαθύτερες μη σεξουαλικές σχέσεις - Όταν βρίσκονται αντιμέτωπες με μια βαθιά φιλία, ορισμένες μονογαμικές σχέσεις δέχονται πίεση λόγω ζήλιας, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει καθόλου σεξ! Σε μια πολυαμορική συμφωνία, τέτοιες φιλίες συνήθως γίνονται πλήρως αποδεκτές και μάλιστα ευπρόσδεκτες. Έτσι, πολλές μη σεξουαλικές ανάγκες μπορούν να καλυφθούν χωρίς να χρειάζεται σεξουαλική επαφή.

Προσωπική εξέλιξη - Η ζωή σε μια τέτοια συμφωνία μπορεί να σου ανοίξει τα μάτια σε πολλές πλευρές του εαυτού σου που ίσως δεν είχες συνειδητοποιήσει πριν. Ζητήματα γύρω από τη ζήλια, τα προσωπικά όρια, τις σχέσεις και τη σεξουαλικότητα έρχονται όλα στο προσκήνιο μέσα σε μια πολυαμορική σχέση. Η αντιμετώπισή τους μπορεί να γίνει όχημα για τεράστια προσωπική εξέλιξη, που είναι ένα από τα πραγματικά οφέλη κάθε σχέσης.

Ένα διευρυμένο δίκτυο στήριξης - Όταν φτάνουμε στα πρακτικά μιας σχέσης, το ‘πολλά χέρια κάνουν τη δουλειά ελαφριά’ είναι μια φράση που ταιριάζει εδώ. Είτε πρόκειται για τις δουλειές του σπιτιού, για πολλαπλά εισοδήματα ή για την ανατροφή των παιδιών - μια διευρυμένη οικογένεια κάνει πολλές δουλειές πιο εύκολες, όπως μπορεί να επιβεβαιώσει κάθε μονογονεϊκή οικογένεια. Μια μονογαμική οικογένεια συνήθως βασίζεται σε θείες, θείους, παππούδες, γιαγιάδες και ξαδέρφια για αυτού του είδους την καθημερινή βοήθεια. Οι πολυαμορικές οικογένειες μπορούν να κάνουν ακριβώς το ίδιο, αλλά μέσα στην ίδια την πυρηνική οικογένεια.

Διατηρώντας τη σπίθα - Ξέρουμε καλά την προσπάθεια που βάζουμε στις νέες σχέσεις, για να κερδίσουμε και να κρατήσουμε την προσοχή του άλλου ατόμου. Όταν αυτό υποχωρήσει και μια σχέση γίνει οικεία, συχνά ένα διάστημα χωριστά (ή κάτι παρόμοιο) είναι αυτό που μας τα θυμίζει. Σύμφωνα με πολλά πολυαμορικά άτομα, οι άλλες σχέσεις μπορούν πράγματι να κρατήσουν αυτές τις σπίθες ζωντανές, επειδή η ενέργεια μιας νέας σχέσης τείνει να είναι λίγο μεταδοτική. Σε αυτό προστίθεται η συνεχής κίνηση σε μια συμφωνία με πολλά ταίρια, που επίσης βοηθά τα πράγματα να 'μένουν φρέσκα'.

Συνέπειες

Οι πιο σοβαρές προκλήσεις της πολυαμορίας περιλαμβάνουν:

• Την ανάγκη να ξεμάθεις ένα μεγάλο μέρος της κοινωνικής προετοιμασίας και των προκατασκευασμένων αντιλήψεων, ώστε να λειτουργήσει αυτή η περίπλοκη μορφή σχέσης.
• Την αντιμετώπιση έντονης αρνητικής κοινωνικής πίεσης από τη μονογαμική πλειονότητα στον δυτικό πολιτισμό.
• Τη διαχείριση των συναισθημάτων ζήλιας και κτητικότητας.
• Την οικοδόμηση επιπέδων εμπιστοσύνης και σεβασμού που ίσως χρειαστεί να ξεπερνούν όσα είχες συνηθίσει στις μονογαμικές σχέσεις.
• Τη βελτίωση των δεξιοτήτων επικοινωνίας σου στη διαχείριση προσωπικών ορίων, επιθυμιών και αναγκών - όλα μέσα στο πλαίσιο μιας σχέσης.
• Περισσότερα προσωπικά ζητήματα (βαρίδια) αντί για λιγότερα, επειδή κάθε άτομο κουβαλά τα δικά του βαρίδια - και αν έχεις σχέση με περισσότερα από ένα ταίρια, αυτό σημαίνει ότι στηρίζεις συναισθηματικά περισσότερα από ένα άτομα.

Τελικές σκέψεις

Με προσεκτική σκέψη και προσοχή, και με πολλή προσωπική εξέλιξη, μια πολυαμορική σχέση μπορεί να έχει πολλά πλεονεκτήματα για τα άτομα στα οποία η μονογαμία απλώς ‘δεν ταιριάζει’. Με γερό έλεγχο της δικής σου ζήλιας και καλλιεργώντας την απαραίτητη εμπιστοσύνη, η πολυαμορία μπορεί να λειτουργήσει πολύ καλά και να οδηγήσει σε μια ευτυχισμένη, ολοκληρωμένη ζωή. Ωστόσο, αυτό δεν θα συμβεί χωρίς πολλή δουλειά και προσπάθεια, γιατί το να επιτρέψεις στο άτομο που αγαπάς να αγαπήσει (επίσης) και κάποιο άλλο άτομο είναι πολύ πιο εύκολο στα λόγια παρά στην πράξη. Και πέρα από αυτό, υπάρχουν ακόμη οι κοινωνικές και πολιτισμικές επιπτώσεις που πρέπει να αντιμετωπίσεις - τι θα πεις στην οικογένειά σου και πώς θα είναι από εδώ και πέρα το Χριστουγεννιάτικο Τραπέζι;

Η απόφαση για το αν θα ζήσεις σε μια πολυαμορική σχέση είναι καθαρά προσωπική. Έχει σημαντικά οφέλη, αλλά και κάποιες πραγματικές προκλήσεις ώστε να πετύχει. Επαινούμε όλα τα άτομα που προσπαθούν να βρουν μεγαλύτερη ευτυχία μέσα από αυτή τη μορφή ανοιχτής σχέσης αγάπης και ελπίζουμε ότι αυτό το άρθρο θα φανεί χρήσιμο σε όσα άτομα γνωρίζουν λιγότερα για αυτήν.