Μη προγραμματισμένη εγκυμοσύνη

Ένα θετικό αποτέλεσμα σε τεστ εγκυμοσύνης είναι συναρπαστικό νέο για κάποια άτομα … όταν όμως η απόκτηση παιδιού δεν είναι καθόλου στα σχέδια, αυτή η εξέλιξη μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολη στη διαχείριση· οι συνέπειές της αλλάζουν τη ζωή, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.

Η συνέχιση μιας εγκυμοσύνης ή η απόφαση για διακοπή της είναι προσωπική επιλογή - και δεν προωθούμε ούτε υποστηρίζουμε καμία συγκεκριμένη επιλογή. Τελικά, το ζητούμενο είναι μια τεκμηριωμένη απόφαση, και ελπίζουμε ότι αυτό το άρθρο θα προσφέρει μια καλή βάση για να εξετάσεις αυτές τις επιλογές.

Τι είναι η μη προγραμματισμένη εγκυμοσύνη;

Εγκυμοσύνη μπορεί να προκύψει όταν ένας άντρας εκσπερματώσει στον κόλπο μιας γυναίκας ή όταν προσπερματικό υγρό ή σπέρμα φτάσει μέσα ή κοντά στον κόλπο, και για αυτό η διακοπτόμενη συνουσία δεν είναι αξιόπιστη μέθοδος. Αν και μια γυναίκα έχει μεγαλύτερη ή μικρότερη πιθανότητα να συλλάβει σε διαφορετικά σημεία του κύκλου της - η σύλληψη είναι δυνατή οποιαδήποτε στιγμή, ακόμη και κατά τη διάρκεια της περιόδου της! Μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται γονιμοποίηση, το σπερματοζωάριο του άντρα συντήκεται με το ωάριο της γυναίκας και ξεκινά η ανάπτυξη της εγκυμοσύνης.

Μια εγκυμοσύνη μπορεί να θεωρηθεί ανεπιθύμητη ή μη προγραμματισμένη όταν ένα ζευγάρι συλλαμβάνει κατά λάθος, χωρίς την πρόθεση να αποκτήσει παιδί μαζί. Μια απρόσμενη εγκυμοσύνη μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε γυναίκα αναπαραγωγικής ηλικίας, ακόμη κι αν εκείνη και το άτομο με το οποίο κάνει σεξ χρησιμοποιούν μεθόδους ή/και συσκευές για να την αποτρέψουν.

Συχνότητα

Σε παγκόσμιο επίπεδο, εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 121 εκατομμύρια μη επιδιωκόμενες εγκυμοσύνες κάθε χρόνο, και περίπου έξι στις δέκα από αυτές καταλήγουν σε προκλητή άμβλωση.

Το National Center for Health Statistics (NCHS) δημοσίευσε το 2002 μια έκδοση με τίτλο National Survey of Family Growth. Στον πληθυσμό των νοικοκυριών των Ηνωμένων Πολιτειών, σχεδόν οι μισές από όλες τις εγκυμοσύνες (45% το 2011) ήταν μη επιδιωκόμενες, περίπου 2,8 εκατομμύρια τον χρόνο· από αυτές, περίπου τέσσερις στις δέκα κατέληξαν σε άμβλωση.

Τι συμβάλλει σε τόσο υψηλά ποσοστά;

Ένα κύριο άρθρο που δημοσιεύτηκε στο Contraception το 2008 επισήμανε τους εξής παράγοντες: η αποτυχία ή η λανθασμένη χρήση μιας αντισυλληπτικής μεθόδου ή συσκευής· η έλλειψη πρόσβασης σε επαρκείς μορφές αντισύλληψης· η ανεπαρκής σεξουαλική διαπαιδαγώγηση· η γενική αμηχανία της κοινωνίας απέναντι σε θέματα σεξουαλικότητας· η φτώχεια· η "κακή επικοινωνία ανάμεσα στα μέλη του ζευγαριού"· οι μη ρεαλιστικές παραδοχές για τον κίνδυνο εγκυμοσύνης· η αυξημένη αποδοχή (από το ευρύ κοινό) των γεννήσεων εκτός γάμου· μια υπερσεξουαλικοποιημένη κουλτούρα που δεν καταφέρνει να την παρουσιάσει υπεύθυνα· και οι υπηρεσίες αντισύλληψης που υστερούν στο να συζητούν με τα άτομα που εξυπηρετούν για το σεξ, την αντισύλληψη και την εγκυμοσύνη.

Ποια άτομα διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο;

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα άτομα εφηβικής ηλικίας αποτελούν μεγάλο ποσοστό όσων βιώνουν μη προγραμματισμένη εγκυμοσύνη. Σύμφωνα με το ιατρικό περιοδικό Contraception, "Ένα στα τρία κορίτσια μένει έγκυος τουλάχιστον μία φορά πριν κλείσει τα είκοσι."

Το πρόβλημα είναι πιο συγκεντρωμένο στα νέα, ανύπαντρα άτομα· αυτό συμβαίνει επειδή έχουν έρθει ελάχιστα σε επαφή με θέματα σεξουαλικής υγείας και με τη διαπαιδαγώγηση για τον οικογενειακό προγραμματισμό, είναι τα πιο ευάλωτα σε μύθους και παραπληροφόρηση, και έχουν τη μικρότερη εμπειρία (σε σύγκριση με τα άτομα που είναι σεξουαλικά ενεργά για περισσότερο καιρό) στο να κάνουν σεξ υπεύθυνα και να χρησιμοποιούν σωστά την αντισύλληψη.

Ποιοι παράγοντες παίζουν ρόλο στη διαχείρισή της;

Υπάρχουν πολλά ζητήματα που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο αντιμετωπίζει μια μη επιδιωκόμενη σύλληψη. Ζωτικής σημασίας, σε αυτή τη φάση, είναι η πρόσβαση του ζευγαριού σε αντικειμενική πληροφόρηση - καθώς και η συμβουλευτική που λαμβάνει από επαγγελματίες υγείας, την οικογένεια και το φιλικό περιβάλλον.

Οι ηθικές, δεοντολογικές και θρησκευτικές αρχές μπορεί να επηρεάσουν το πώς νιώθει ένα άτομο για τη γέννηση ενός παιδιού σε σχέση με την επιλογή να διακόψει την κύηση. Οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες είναι καθοριστικοί· η οικονομική σταθερότητα και των δύο γονέων θα παίξει ρόλο στην απόφαση, όπως και το πώς ένα μωρό μπορεί να επηρεάσει τη μελλοντική εκπαίδευση ή εργασία. Κάποια άτομα λαμβάνουν υπόψη πώς ένα νέο μωρό θα επηρεάσει την ευημερία των παιδιών που ήδη έχουν, και πώς θα επηρεάσει τη σχέση ανάμεσα στη μητέρα και τον πατέρα.

Το ζευγάρι μπορεί να μη θέλει να μεγαλώσει παιδί στο περιβάλλον όπου ζει, ενώ άλλα άτομα θέλουν να γλιτώσουν το μωρό από πιθανές σωματικές ανωμαλίες λόγω χρήσης ουσιών ή αλκοόλ πριν από την εγκυμοσύνη (ή ακόμη και κατά τη διάρκειά της). Υπάρχουν επίσης άτομα που απλώς δεν είναι έτοιμα να γίνουν γονείς, επειδή νιώθουν ότι είναι πολύ μικρά, απροετοίμαστα ή ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν για διάφορους άλλους λόγους.

Αποτυχία αντισύλληψης

Το Guttmacher Institute αναφέρει ότι σχεδόν το εκατό τοις εκατό των γυναικών της Βόρειας Αμερικής ηλικίας δεκαπέντε έως σαράντα τεσσάρων ετών που έχουν κάνει σεξουαλική επαφή έχουν χρησιμοποιήσει τουλάχιστον μία μέθοδο αντισύλληψης. Επιπλέον, περίπου το εξήντα τοις εκατό από αυτές εξακολουθεί να χρησιμοποιεί κάποια σήμερα.

Στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, οι πιο συνηθισμένες μέθοδοι αντισύλληψης είναι εκείνες που αναστρέφονται εύκολα, με κυριότερες το αντισυλληπτικό χάπι, το ενδομήτριο σπιράλ (IUD) και το ανδρικό προφυλακτικό. Η ηλικία, οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες και το αν έχουν παντρευτεί ή έχουν ήδη παιδιά είναι καθοριστικοί παράγοντες για την επιλογή αντισύλληψης.

Ακόμη και με τέλεια χρήση, οι αντισυλληπτικές μέθοδοι έχουν πιθανότητα αποτυχίας· ορισμένες μορφές έχουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο μη προγραμματισμένης εγκυμοσύνης, όπως η διακοπτόμενη συνουσία ή η μέθοδος του ημερολογίου. Όταν βασίζεσαι σε μια συσκευή ή σε φάρμακο, το σφουγγάρι, τα σπερματοκτόνα, τα ανδρικά προφυλακτικά και τα τραχηλικά καλύμματα έχουν γενικά το υψηλότερο ποσοστό μη προγραμματισμένης εγκυμοσύνης - τόσο με αυστηρή όσο και με μέση τήρηση των οδηγιών χρήσης. Το αντισυλληπτικό χάπι, αντίθετα, αποτυγχάνει σε λιγότερες από 1 στις 100 γυναίκες τον χρόνο με τέλεια χρήση, και σε περίπου 7 στις 100 με τυπική χρήση, όταν ξεχνιούνται χάπια ή λαμβάνονται με καθυστέρηση.

Να θυμάσαι ότι υπάρχουν χειρουργικές μέθοδοι που είναι σχεδόν - αλλά όχι εντελώς - αλάνθαστοι τρόποι για να αποτραπεί η σύλληψη· αυτές είναι η απολίνωση των σαλπίγγων και η βαζεκτομή.

Η μόνη αλάνθαστη μέθοδος για να αποφύγεις μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη είναι η αποχή. Αυτή η επιλογή δεν σημαίνει ότι ένα ζευγάρι δεν μπορεί να απολαύσει άλλες μορφές ευχάριστης διέγερσης. Υπάρχουν πολλές: ο αυνανισμός, το αισθησιακό μασάζ, το σεξουαλικό μασάζ (π.χ. διέγερση του πέους με το χέρι ή δαχτύλωμα του κόλπου) ή η χρήση ερωτικών παιχνιδιών.

Το στοματικό σεξ είναι μια ακόμη εξαιρετική μέθοδος για να χαρίσεις ηδονή στο άλλο άτομο χωρίς έκθεση σε εγκυμοσύνη, έχει όμως άλλες συνέπειες που πρέπει να λάβεις υπόψη, κυρίως τα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα. Στα πιο συνηθισμένα ΣΜΝ/ΣΜΛ που μπορούν να μεταδοθούν μέσω αιδοιολειχίας ή/και πεολειχίας περιλαμβάνονται ο ιός του απλού έρπητα, ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), η βλεννόρροια, τα χλαμύδια και η σύφιλη.

Τι να κάνεις σε περίπτωση μη προγραμματισμένης εγκυμοσύνης

Το χάπι της επόμενης μέρας είναι η άμεση γραμμή άμυνας μιας γυναίκας απέναντι στην εγκυμοσύνη. Πρέπει να ληφθεί όσο το δυνατόν νωρίτερα μετά το σεξ, ιδανικά μέσα σε εβδομήντα δύο ώρες (ορισμένοι τύποι δρουν έως και πέντε μέρες), γιατί δρα κυρίως καθυστερώντας την ωορρηξία. Θεωρείται μορφή επείγουσας αντισύλληψης και δεν προορίζεται για τακτική χρήση· σε πολλές χώρες, μεταξύ τους και οι ΗΠΑ, πωλείται στα φαρμακεία χωρίς συνταγή. Να θυμάσαι ότι μπορεί να έχει επώδυνες παρενέργειες.

Μόλις γίνει η σύλληψη, μια γυναίκα έχει μερικές επιλογές για το πώς θα συνεχίσει με την εγκυμοσύνη της. Όλες έχουν τους δικούς τους κινδύνους, καθώς και βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες. Ένας δρόμος είναι να φέρει την κύηση σε πέρας και να κρατήσει το μωρό ή να το δώσει για υιοθεσία. Εναλλακτικά, η σκόπιμη απομάκρυνση του εμβρύου ή του κυήματος από τη μήτρα ονομάζεται άμβλωση. Στις ΗΠΑ, περίπου τέσσερις στις δέκα μη επιδιωκόμενες εγκυμοσύνες τερματίζονται με αυτόν τον τρόπο, συνήθως με φάρμακα ή με χειρουργική επέμβαση. Σύμφωνα με το "The Gynecological Sourcebook" (2003), περίπου το σαράντα τρία τοις εκατό των γυναικών έχει κάνει τουλάχιστον μία προκλητή άμβλωση μέχρι την ηλικία των σαράντα πέντε. (Αν και δεν είναι πραγματικά 'επιλογή', υπάρχουν επίσης φυσικά αίτια ή επιπλοκές της εγκυμοσύνης που μπορεί να προκαλέσουν αυτόματη άμβλωση, γνωστή ως αποβολή. Αυτό μπορεί να συμβεί στα αρχικά στάδια της εγκυμοσύνης, συνήθως μέσα στους πρώτους τρεις μήνες μετά τη γονιμοποίηση.)

Απευθύνσου στο ιατρείο σου, στο τοπικό κέντρο οικογενειακού προγραμματισμού ή στο διαδίκτυο για περισσότερες πληροφορίες και τοπικές υπηρεσίες σχετικά με το πώς να αποτρέψεις, ή να διαχειριστείς, μια μη επιδιωκόμενη εγκυμοσύνη.

Μια τελευταία σκέψη

Τα άτομα που επιλέγουν να είναι σεξουαλικά ενεργά πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι διατρέχουν κίνδυνο εγκυμοσύνης, ακόμη κι αν χρησιμοποιούν αντισύλληψη. Όταν ένα άτομο δεν θέλει να αποκτήσει παιδί, είναι ακόμη πιο σημαντικό να παίρνει μέτρα που μειώνουν τον κίνδυνο. Μάθε πώς λειτουργούν οι πιθανότητες εγκυμοσύνης, κάνε ασφαλές σεξ (ή εφάρμοσε την αποχή) και σκέψου να χρησιμοποιείς δύο μεθόδους αντισύλληψης μαζί, όπως το χάπι σε συνδυασμό με το προφυλακτικό.