Uit de kast komen
De terughoudendheid om je seksuele oriëntatie of genderidentiteit als lesbisch, homo, biseksueel of transgender (LHBT) bekend te maken, wordt vaak "in de kast zitten" genoemd. In samenlevingen die relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht nog altijd stigmatiseren, voelen sommige mensen zich onder druk gezet om zich te beperken tot seksueel gedrag dat aan de sociale normen voldoet. Anderen kiezen er misschien voor een onjuist beeld van hun seksuele oriëntatie te geven, afhankelijk van of ze hun directe sociale omgeving als accepterend of als intolerant ervaren. In uitzonderlijk traditionele samenlevingen staan mensen vaak onder zware sociale druk om te trouwen en kinderen te krijgen, ongeacht hun gewenste seksuele oriëntatie.
De term ‘coming-out’ of ‘uit de kast komen’ betekent dat iemand ervoor kiest om familie en vrienden te vertellen over een alternatieve seksuele oriëntatie of genderidentiteit. Voor sommigen is dit proces moeilijk en zijn de gevolgen problematisch, terwijl anderen aangenaam verrast kunnen zijn als blijkt dat hun oriëntatie al stilletjes werd vermoed en/of geaccepteerd.
Uit de kast komen bij familie en vrienden kan een van de meest ingrijpende momenten in iemands leven zijn. Het is een zeer persoonlijke beslissing om open te zijn over wie je bent - zowel tegenover jezelf als tegenover de mensen om je heen. Afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden gaat iedereen net iets anders om met de uitdaging om eerlijk te zijn. Het kan moeilijk zijn om met zekerheid te voorspellen welke reactie er komt; die kan variëren van onvoorwaardelijke acceptatie tot totale afwijzing. Soms heeft degene die het nieuws te horen krijgt gewoon wat tijd nodig om de nieuwe informatie te begrijpen en te accepteren.
De moeilijkheden van uit de kast komen
Volgens de American Psychological Association hebben onderzoekers ontdekt dat negatieve maatschappelijke opvattingen over een bepaalde seksuele oriëntatie “niet gebaseerd zijn op werkelijke ervaring, maar op stereotypen en desinformatie”. Gezien dit feit heeft degene die het hoort misschien nog nooit geweten dat iemand om wie diegene geeft LHBT is. Het kan voelen als veel druk om zo open en eerlijk te zijn, maar de nadelen van het verbergen van de waarheid kunnen een nog zwaardere last zijn.
De identiteit van mensen is historisch sterk verbonden met gender; ondanks de opkomst van meer tolerantie in de moderne cultuur zijn stereotypen en verwachtingen op basis van gender diep ingesleten. Als iemands voorkeuren buiten het traditioneel verwachte vallen, kan dat gedrag door familie of leeftijdsgenoten worden ontmoedigd of afgewezen vanwege allerlei vooroordelen of angsten, waaronder (bij ouders) de angst dat de seksuele oriëntatie van hun kind op de een of andere manier een negatief licht werpt op het gezin van herkomst. Zulke angsten kunnen leiden tot uitsluiting, discriminatie, geweld, veroordeling, ongewenste aandacht en speculatie.
Hoe dan ook kan het vooruitzicht van uit de kast komen extreme emotionele en psychische pijn veroorzaken, vooral als je familie of sociale kring maar beperkt begrip heeft van alternatieve seksualiteit. Bovendien kunnen ze schaamte of stigma ervaren als hun seksuele oriëntatie niet de norm is in de gemeenschap, zoals meestal het geval is. Een ander risico om rekening mee te houden is dat relaties blijvend kunnen veranderen, zelfs zo ver dat die persoon financieel of emotioneel niet langer wordt gesteund.
Wie overweegt uit de kast te komen, moet voorbereid zijn op wisselende reacties of op enige verandering in de eigen sociale kring. Het wordt makkelijker om met deze nieuwe omstandigheden om te gaan als er vooraf een sterk netwerk van aanmoediging is opgebouwd, zoals een steungroep of een netwerk van meelevende vrienden. Het helpt ook om een persoonlijke routine in te stellen die zelfzorg en zelfliefde bevordert, zodat wie uit de kast komt zich goed voelt over zichzelf en plezier heeft in de dingen die het meest dierbaar zijn.
Wat zijn de voordelen van uit de kast komen?
Hoe groot de aarzeling ook is om anderen in te wijden in het privéleven, uit de kast komen kan een positieve en bevrijdende gebeurtenis blijken te zijn. Iets verbergen wat zo wezenlijk is voor je identiteit, kan je eigenwaarde aantasten en de weg vrijmaken voor gespannen of onbevredigende relaties. Open zijn over jezelf is een definitieve daad van zelfacceptatie; het kan daardoor het zelfbeeld versterken en het houvast in je seksuele voorkeur opnieuw bevestigen.
Uit de kast komen helpt barrières te doorbreken. Mensen die ervoor kiezen te omarmen wie ze zijn, stellen de stereotypen en verwachtingen van anderen ter discussie. Ze helpen ook mythes te ontkrachten die anderen hebben over wie LHBT-personen zijn of hoe ze hun leven leiden. Uit de kast komen maakt het makkelijker voor wie nog in de kast zit om in de voetsporen van anderen te treden. Het legt ook de basis voor contact met een grotere gemeenschap van gelijkgestemden, of om de ontwikkeling van een dergelijke gemeenschap te stimuleren.
Modellen van identiteitsontwikkeling
Omdat er waarschijnlijk een verschil zal bestaan tussen hoe de persoon die uit de kast komt de eigen seksuele voorkeur ziet en hoe de samenleving die ziet, moet er een proces worden doorlopen om die twee opvattingen met elkaar in overeenstemming te brengen. Er zijn verschillende theorieën ontstaan om het proces van uit de kast komen te illustreren. Een zeer erkende weergave werd in 1979 ontwikkeld door Vivienne Cass. Zij gebruikte zes fasen van identiteitsontwikkeling om het proces te verklaren dat mensen met een alternatieve seksualiteit doorlopen terwijl ze een andere seksuele identiteit ontdekken en uiteindelijk aannemen. De fasen zijn als volgt...
Identiteitsverwarring - Wanneer iemand niet-heteroseksuele gedachten begint te krijgen en voor het eerst de mogelijkheid overweegt homo enz. te zijn. Dat kan alles opleveren tussen ontkenning en acceptatie in.
Identiteitsvergelijking - Deze fase draait om het accepteren van de eigen seksuele oriëntatie en het omgaan met de sociale gevolgen daarvan. Om vervreemding te voorkomen en deze stap te overwinnen, moet je nieuwe verwachtingen en definities voor je leven ontwikkelen.
Identiteitstolerantie - Om het isolement te overwinnen dat hoort bij de eerste keer dat je jezelf als ‘alternatief’ identificeert, zoeken mensen in deze fase contact met anderen in de LHBT-cultuur voor steun en herkenning. Door een steunende gemeenschap op te zoeken, ontwikkelen mensen een sterker zelfbeeld en leren ze dat hun oriëntatie hun mogelijkheden niet beperkt.
Identiteitsacceptatie - Mensen gaan zichzelf identificeren als homo, lesbisch enz., in plaats van het alleen te tolereren. In beperkte sociale situaties maken ze hun identiteit als niet-heteroseksueel misschien bekend. Ook versterken ze hun nieuw verworven sociale constructen en blijven ze sociale normen loslaten.
Identiteitstrots - Deze stap omvat een steeds verdergaande onderdompeling in de LHBT-cultuur en een sterke wens om de eigen seksuele oriëntatie bekend te maken. In deze fase bestaat de kans op heteroseksisme en op onvrede met de samenleving als geheel als iemand negativiteit of vervreemding heeft ervaren.
Identiteitssynthese - Als laatste stap in de identiteitsontwikkeling integreert iemand de seksuele identiteit met alle andere aspecten van zichzelf. Homo, lesbisch enz. zijn wordt in wezen één eigenschap van het nieuwe zelf, in plaats van de hele identiteit op te slokken.
Een van de belangrijkste kritiekpunten op dit model is dat het lineair is opgebouwd, waardoor het lijkt alsof mensen de fasen na elkaar doorlopen, één voor één. Natuurlijk zal niet iedereens coming-out dit model volgen, want mensen kunnen heen en weer gaan tussen bepaalde stappen of ze helemaal overslaan. Bovendien zijn er sinds het ontstaan van het model in 1979 veel sociale en politieke ontwikkelingen geweest die de weg naar een evenwichtig leven met welke seksuele oriëntatie dan ook hebben vergemakkelijkt.
Tips om uit de kast te komen
Er is geen goede of foute manier om uit de kast te komen. Het is aan ieder zelf om te kiezen wanneer, aan wie en hoe de seksuele oriëntatie bekend wordt gemaakt. Dat gezegd hebbende: als je overweegt uit de kast te komen, zijn hier een paar tips die je onderweg kunnen helpen.
Maak een plan - Als je nadenkt over de mensen die je in vertrouwen wilt nemen, kan het nuttig zijn om je te herinneren hoe ze ooit op LHBT-gerelateerde onderwerpen reageerden. Kun je je niets herinneren waaruit hun mening blijkt, breng het onderwerp dan terloops ter sprake in je volgende gesprek en kijk hoe ze reageren. Hun reactie geeft je waarschijnlijk een idee van hoe je je wilt voorbereiden om bij hen uit de kast te komen.
Zorg dat je goed geïnformeerd bent - Het helpt om je te wapenen met veel informatie over LHBT-kwesties. Bedenk ter voorbereiding hoe je de meest verwachte vragen beantwoordt die minder goed geïnformeerde gesprekspartners kunnen stellen, en steun dat met wetenschappelijk onderzoek of historische gegevens. Misschien wil je folders, boektitels en websites bij de hand hebben om aan te raden.
Stel je verwachtingen bij - Sommige mensen hebben misschien nooit iemand gekend die LHBT is, of hun vooroordelen zijn diep ingesleten. Je kunt beter geen verwachtingen hebben over hoe iemand reageert. Het kan tijd kosten voordat ze je in dit nieuwe licht zien. Wees bereid geduld met ze te hebben; misschien wil je ze zelfs wat tijd en ruimte geven om de informatie te verwerken.
Timing - Het juiste moment vinden om uit de kast te komen kan even duren, want uiteindelijk moet je je op dat moment op je gemak voelen om iemand in vertrouwen te nemen. Onthoud dat je niet meteen bij iedereen uit de kast hoeft te komen. Misschien vertel je het eerst (of alleen) aan goede vrienden en familie.
Laat je gevoelens zien - Een van de beste manieren om deze kant van jezelf te laten zien, is door eerlijk te zijn over je gevoelens en zeker van je overtuigingen. Doe het op een manier die eert wie je echt bent en tegelijk de gevoelens van anderen respecteert.
National Coming Out Day - 11 oktober (12 oktober in het VK)
National Coming Out Day wordt gevierd als internationale bewustwordingsdag en eert mensen van alle seksuele oriëntaties in hun recht om open en waardig te leven. De dag bevordert ook het open gesprek over lesbische, homo-, biseksuele en transgenderkwesties in het publieke debat, en brengt zo hun beweging onder de aandacht van het grote publiek.
De datum herdenkt de Second National March on Washington in 1987, toen een half miljoen lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender personen, samen met mensen die hen steunden, een enorme politieke demonstratie hielden in Washington D.C. en gelijkheid, bescherming van hun burgerrechten en een ander overheidsbeleid eisten.
Tot slot
Uit de kast komen kan een overweldigend proces zijn. Maar onthoud: uit de kast komen draait niet om anderen tevreden stellen, het draait erom dat je zo echt mogelijk jezelf bent. Eerlijk zijn over wie je werkelijk bent zal niet altijd aan de verwachtingen of goedkeuring van anderen voldoen, maar het kan heel bevrijdend voelen om niet langer de last van geheimhouding te hoeven dragen!