Libidokillers
Een laag libido kan iedereen overkomen - en het is makkelijk om de invloed die een gezonde dorst naar passie heeft op je gezondheid en welzijn als vanzelfsprekend te beschouwen, tot die er niet meer is. De drang naar seks kan zoveel meer betekenen dan louter lichamelijke bevrediging; die zorgt voor opwinding, creativiteit en de gretigheid om te experimenteren en nieuwe manieren te ontdekken om te genieten.
Voor velen staat een gezonde zin in seks ook symbool voor jeugd, vitaliteit en eigenwaarde. Wie zich prettig voelt bij de eigen seksualiteit, kijkt meestal ook positiever naar het eigen lichaam, kan zich lichamelijk (en emotioneel) beter verbinden met een intieme partner en is over het algemeen tevredener met het leven. Een drastische, of misschien zelfs lichte, terugval in seksueel functioneren kan flink zwaar wegen op het persoonlijke leven, en proberen te achterhalen waarom de 'interesse' er niet meer zo is, kan angst, schaamte en een gebrek aan vervulling veroorzaken.
Een laag of afnemend libido maakt niet per se onderscheid naar leeftijd, afkomst, gender of levensstijl. Het maakt ook in het algemeen niet uit of je single bent, net een nieuwe seksuele relatie hebt of al heel lang met een partner samen bent. Er is niet één type persoon dat je kunt aanwijzen - maar er zijn allerlei factoren (psychologisch en/of fysiologisch) die een gebrek aan verlangen naar seksueel contact, of aan lichamelijke reactie op seksuele prikkels, kunnen verklaren.
De oorzaak kennen lost de disfunctie niet per se op, maar het kan wel de zware last verlichten die mensen zichzelf opleggen wanneer ze hun seksualiteit willen uiten, maar dat niet lukt. Helaas geven velen zichzelf de schuld dat ze niet seksueel kunnen zijn, wat vooral verontrustend is als ze dat jarenlang wel waren. Houd in gedachten dat een laag libido door een combinatie van redenen verklaard kan worden, en dat de volgende lijst maar een klein deel van de vele mogelijke oorzaken weergeeft.
1. Stress
Dit kan zich op zoveel manieren uiten. Iemand kan moeite hebben met ontspannen, snel boos worden, stemmingswisselingen hebben of te gespannen zijn om te vrijen. Stress belast iemands lichamelijke en emotionele welzijn en is een van de belangrijkste factoren die iemands seksuele gezondheid een deuk kunnen geven. Leven met stress kan heel moeilijk zijn, maar het goede nieuws is dat het te beheersen is met allerlei technieken, beschreven in talloze boeken, video's, cursussen, enz.
2. Relatieconflicten
De mate van harmonie binnen een vaste relatie kan de zin in seks maken of breken. Een gezonde relatiedynamiek is direct verantwoordelijk voor wederzijdse vervulling in de slaapkamer, en als het misloopt, verdwijnt het verlangen naar seks als sneeuw voor de zon. Problemen als verveling/eentonigheid, slechte communicatie, wantrouwen/verraad of een gebrek aan intimiteit aanpakken is nooit makkelijk, maar het is essentieel dat ze worden aangepakt voordat ze zo diep geworteld raken dat iemand voorgoed van de partner vervreemdt.
3. Medicatie
Voorgeschreven medicijnen kunnen de zin in seks saboteren, bij zowel mannen als vrouwen. Middelen die vaak in verband worden gebracht met verlies van libido zijn onder meer: antidepressiva, bloeddrukverlagers, slaapmiddelen, orale anticonceptie en antihistaminica. Merkt iemand rond de tijd van een nieuw of aangepast recept een verschuiving in het verlangen naar seksueel contact, dan is het verstandig om met de arts over mogelijke alternatieven te praten.
4. Een slecht zelfbeeld
Er is niets moeilijker dan de zin op te brengen om seksueel te zijn als je jezelf in je eigen vel niet kunt uitstaan. Een negatief lichaamsbeeld en een lage eigenwaarde remmen iemands verlangen of vermogen om seksualiteit te uiten - en kunnen ook veel stress opleveren voor de seksuele partner. Zelfacceptatie is de basis voor het herstellen van een beschadigd zelfbeeld, maar het vraagt wel dat iemand eraan werkt om zich echt weer goed te voelen.
5. Hormonale disbalans
Veranderingen in het delicate evenwicht van de hormonen die de zin in seks regelen, kunnen het verlangen bij zowel mannen als vrouwen flink ondermijnen.
De aanmaak van mannelijk testosteron (bekend als het hormoon van het verlangen) begint rond het dertigste levensjaar af te nemen. De daling van dit hormoon is subtiel, gemiddeld één tot twee procent per jaar, maar hoe snel het niveau daalt, verschilt sterk van man tot man. Het is dus mogelijk dat een man van in de dertig dezelfde kenmerken van afnemend testosteron vertoont als zijn zeventigjarige tegenhanger!
Bij vrouwen kan een disbalans van de hormonen oestrogeen, progesteron en testosteron een schadelijke invloed hebben op haar zin in seks en op het functioneren van haar geslachtsorganen. Het wordt lastiger voor haar om opgewonden te raken, het slijmvlies van haar vagina wordt dunner en haar vermogen om 'nat te worden' neemt af. Daardoor komt pijn bij geslachtsgemeenschap vaak voor. De meest ingrijpende hormonale schommelingen treden op tijdens de menopauze en na operaties zoals een hysterectomie, maar ze kunnen ook voorkomen na een zwangerschap, op bepaalde momenten in de menstruatiecyclus en bij gebruik van bepaalde anticonceptiemiddelen die hormonen beïnvloeden - zoals de pil.
6. Pijn
Of het nu gaat om de pijntjes van het dagelijks leven, lichamelijke aandoeningen die de beweeglijkheid beperken, of stoornissen die specifiek de geslachtsorganen treffen, zoals dyspareunie (pijn bij geslachtsgemeenschap) of vulvodynie (nog een seksuele pijnstoornis, die de ingang van de vagina treft): lichamelijk ongemak in welke mate dan ook heeft invloed op hoeveel zin een vrouw heeft om seksueel te zijn. En niet alleen dat: de afleiding door pijn kan zoveel frustratie veroorzaken dat sommigen besluiten seks helemaal te vermijden.
7. Vermoeidheid
Een haperende zin in seks kan een teken zijn van slaapgebrek. Dat kan komen door de eisen van een drukke werkagenda of door het wennen aan het kersverse ouderschap, maar het kan ook te wijten zijn aan slapeloosheid of slaapapneu. Hoe dan ook, de gevolgen zijn hetzelfde: je ogen nauwelijks open kunnen houden, laat staan het bed voor iets anders gebruiken dan het inhalen van kostbare slaap.
8. Onder invloed
Hoewel alcohol sociale remmingen vermindert en de indruk wekt dat het iemands zin in seks aanwakkert, kan het net zo goed het tegenovergestelde effect hebben. Onder invloed zijn, of dat nu door alcohol of door andere recreatieve drugs komt, kan ook de ongelukkige bijwerking hebben dat een man geen erectie kan krijgen of houden. Nog een domper … dronkenschap kan een totale afknapper zijn voor de partner die met diegene vrijt.
9. Faalangst
Sommige mensen ervaren druk, van zichzelf of van hun partner, om seksueel goed te presteren - en als ze het gevoel hebben dat dat niet lukt, leidt dat tot spanning, angst en/of vrees. Deze angst om te falen in de slaapkamer, bekend als faalangst, vermindert niet alleen iemands vermogen om van seks te genieten, maar kan ook seksuele problemen veroorzaken, zoals moeite met klaarkomen of erectiestoornissen. Het is gebruikelijk om deze vorm van angst te ervaren in de beginfase van een seksuele relatie, vooral omdat er zoveel onzekerheid is over wat de ander prettig vindt.
Tot slot
Een laag libido is niet iets om overheen te stappen. Het is meestal een teken van lichamelijke of emotionele stress - of misschien een combinatie van beide. Toch is het meestal te verhelpen zodra de oorzaak goed is vastgesteld en aangepakt. Heb je er last van, zoek dan praktische hulp bij je zorgverlener - maak je geen zorgen, het is een heel veelvoorkomend probleem en die zal er beslist niet van schrikken!
Aan de andere kant: als na het zoeken van hulp is vastgesteld dat je met een laag libido moet leren leven, zijn er manieren om ermee om te gaan. Veel mensen hebben geleerd heel tevreden te leven met minder zin in seks, door andere manieren te vinden om intimiteit te uiten die nog steeds liefde en verlangen weerspiegelen - al is het misschien niet zo lichamelijk, of niet zo vaak.