Ongeplande zwangerschap

Een positieve zwangerschapstest is voor sommige mensen geweldig nieuws … maar als ouderschap het laatste is waar je aan denkt, kan deze uitkomst heel moeilijk te verwerken zijn; de gevolgen veranderen je leven, hoe dan ook.

Doorgaan met een zwangerschap of kiezen voor afbreking is een persoonlijke keuze - en we promoten of steunen geen enkele optie in het bijzonder. Uiteindelijk draait het om een weloverwogen beslissing, en we hopen dat dit artikel een goede basis biedt om die opties te overwegen.

Wat is een ongeplande zwangerschap?

Een zwangerschap kan ontstaan wanneer een man in de vagina van een vrouw ejaculeert, of wanneer voorvocht of sperma in of bij de vagina komt, en daarom is terugtrekken geen betrouwbare methode. Een vrouw heeft op verschillende momenten in haar cyclus meer of minder kans om zwanger te raken - maar het kan op elk moment, zelfs tijdens haar menstruatie! Via een proces dat bevruchting heet, versmelt de zaadcel van de man met de eicel van de vrouw en begint de ontwikkeling van een zwangerschap.

Van een ongewenste of ongeplande zwangerschap is sprake wanneer een stel per ongeluk een kind verwekt, zonder de bedoeling samen een baby te krijgen. Onverwacht zwanger raken kan elke vrouw in de vruchtbare leeftijd overkomen, en kan zelfs gebeuren als zij en haar sekspartner methoden en/of middelen gebruiken om dat te voorkomen.

Prevalentie

Wereldwijd zijn er naar schatting ongeveer 121 miljoen onbedoelde zwangerschappen per jaar, en ongeveer zes op de tien daarvan eindigen in een opgewekte abortus.

Het National Center for Health Statistics (NCHS) bracht in 2002 een publicatie uit met de naam National Survey of Family Growth. Onder huishoudens in de Verenigde Staten geldt: bijna de helft van alle zwangerschappen (45% in 2011) was onbedoeld, ongeveer 2,8 miljoen per jaar; daarvan eindigden er ongeveer vier op de tien in een abortus.

Wat draagt bij aan zulke hoge cijfers?

Een redactioneel artikel dat in 2008 in Contraception verscheen, noemde de volgende factoren: falen of onjuist gebruik van een anticonceptiemethode of -middel; gebrek aan toegang tot geschikte vormen van anticonceptie; onvoldoende seksuele voorlichting; het algemene ongemak in de samenleving bij onderwerpen rond seksualiteit; armoede; "slechte communicatie tussen sekspartners"; onrealistische aannames over de kans om zwanger te raken; een grotere acceptatie (door het grote publiek) van ongehuwde ouders die een kind krijgen; een overgeseksualiseerde cultuur die het niet op een verantwoorde manier in beeld brengt; en anticonceptieverstrekkers die tekortschieten in het gesprek met patiënten over seks, anticonceptie en zwangerschap.

Wie loopt het meeste risico?

In de Verenigde Staten vormen tieners een groot deel van de mensen die een ongeplande zwangerschap meemaken. Volgens het medische tijdschrift Contraception "raakt een op de drie meisjes minstens één keer zwanger voordat ze twintig wordt."

Het probleem is het sterkst geconcentreerd onder alleenstaande jongvolwassenen; dat komt doordat zij weinig in aanraking zijn gekomen met seksuele gezondheid en voorlichting over gezinsplanning, het kwetsbaarst zijn voor mythes en misinformatie, en de minste ervaring hebben (vergeleken met mensen die al langer seksueel actief zijn) met verantwoord seksen en het correct gebruiken van anticonceptie.

Welke factoren spelen mee bij het omgaan ermee?

Er zijn veel zaken die invloed hebben op hoe iemand omgaat met een onbedoelde zwangerschap. Van vitaal belang is op dat moment de toegang van een stel tot feitelijke informatie - en het advies dat ze krijgen van zorgverleners, familie en vrienden.

Morele, ethische en religieuze principes kunnen beïnvloeden hoe iemand denkt over het krijgen van een kind tegenover de keuze om de foetus te laten weghalen. Sociaaleconomische factoren zijn van het grootste belang; de financiële stabiliteit van beide ouders speelt mee in de beslissing, net als de vraag hoe een baby een toekomstige opleiding of baan kan beïnvloeden. Sommige mensen wegen mee hoe een nieuwe baby het welzijn van bestaande kinderen zal verstoren, en hoe het de relatie tussen moeder en vader zal beïnvloeden.

Het stel wil misschien geen kind grootbrengen in de omgeving waarin ze wonen, terwijl anderen de baby mogelijke lichamelijke afwijkingen willen besparen door drugs- of alcoholgebruik vóór (of zelfs tijdens) de zwangerschap. Er zijn ook mensen die simpelweg nog niet klaar zijn om ouder te worden, omdat ze vinden dat ze te jong of onvoorbereid zijn, of om allerlei andere redenen niet in staat zijn.

Falende anticonceptie

Het Guttmacher Institute meldt dat vrijwel honderd procent van de Noord-Amerikaanse vrouwen tussen de vijftien en vierenveertig jaar die geslachtsgemeenschap hebben gehad, minstens één anticonceptiemethode heeft gebruikt. Bovendien gebruikt ongeveer zestig procent van hen er momenteel nog steeds een.

Bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd zijn de meest gebruikte anticonceptiemethoden die welke makkelijk omkeerbaar zijn, met de anticonceptiepil, het spiraaltje (IUD) en het mannencondoom voorop. Leeftijd, sociaaleconomische factoren en de vraag of ze getrouwd zijn geweest of al kinderen hebben, bepalen mede de keuze voor anticonceptie.

Zelfs bij perfect gebruik kunnen anticonceptiemethoden nog falen; sommige vormen hebben een veel hoger risico op een ongeplande zwangerschap, zoals terugtrekken of de kalendermethode. Bij middelen of medicatie hebben het sponsje, zaaddodende middelen, mannencondooms en pessaria voor de baarmoederhals over het algemeen het hoogste percentage ongeplande zwangerschappen - zowel bij strikt als bij gemiddeld gebruik volgens de aanwijzingen. De anticonceptiepil faalt daarentegen bij minder dan 1 op de 100 vrouwen per jaar bij perfect gebruik, en bij ongeveer 7 op de 100 bij gewoon gebruik, als er pillen worden vergeten of te laat worden ingenomen.

Houd er rekening mee dat er chirurgische methoden zijn die bijna - maar niet helemaal - waterdicht zijn om bevruchting te voorkomen: het afbinden van de eileiders en vasectomie.

De enige waterdichte methode om een onbedoelde zwangerschap te voorkomen is onthouding. Deze aanpak betekent niet dat een stel niet van andere vormen van prettige stimulatie kan genieten. Er zijn er genoeg: masturbatie, sensuele massage, seksuele massage (bijv. een handjob of vingeren), of het gebruik van seksspeeltjes.

Orale seks is ook een uitstekende manier om je partner genot te geven zonder kans op zwangerschap, maar er zijn wel andere gevolgen om rekening mee te houden, vooral seksueel overdraagbare aandoeningen. Tot de meest voorkomende soa's die via cunnilingus en/of fellatio kunnen worden overgedragen, behoren het herpes simplex-virus, het humaan papillomavirus (HPV), gonorroe, chlamydia en syfilis.

Wat te doen bij een ongeplande zwangerschap

De morning-afterpil is de eerste verdedigingslinie van een vrouw tegen zwangerschap. Hij moet zo snel mogelijk na de seks worden ingenomen, het liefst binnen tweeënzeventig uur (sommige soorten werken tot vijf dagen), omdat hij vooral werkt door de eisprong uit te stellen. Hij geldt als noodanticonceptie en is niet bedoeld voor regelmatig gebruik; in veel landen, waaronder de VS, is hij zonder recept bij de apotheek verkrijgbaar. Houd er rekening mee dat hij pijnlijke bijwerkingen kan hebben.

Zodra de bevruchting heeft plaatsgevonden, heeft een vrouw een paar opties voor hoe ze verdergaat met haar zwangerschap. Elk ervan brengt eigen risico's met zich mee, evenals gevolgen op korte en lange termijn. Eén mogelijkheid is de foetus voldragen en de baby houden, of hem ter adoptie afstaan. Het opzettelijk verwijderen van de foetus of het embryo uit de baarmoeder heet daarentegen abortus. In de VS worden ongeveer vier op de tien onbedoelde zwangerschappen op deze manier beëindigd, meestal met medicijnen of via een chirurgische ingreep. Volgens "The Gynecological Sourcebook" (2003) heeft ongeveer drieënveertig procent van de vrouwen op vijfenveertigjarige leeftijd minstens één opgewekte abortus gehad. (Hoewel het niet echt een 'optie' is, zijn er ook natuurlijke oorzaken of zwangerschapscomplicaties die een spontane abortus kunnen veroorzaken, ook wel een miskraam genoemd. Dat kan gebeuren in de vroege fasen van de zwangerschap, meestal binnen de eerste drie maanden na de bevruchting.)

Vraag bij je huisartsenpraktijk, een lokale kliniek voor gezinsplanning of op internet naar meer informatie en lokale hulpbronnen over het voorkomen van, of omgaan met, een onbedoelde zwangerschap.

Tot slot

Wie ervoor kiest seksueel actief te zijn, moet beseffen dat er een kans op zwangerschap is, ook bij gebruik van anticonceptie. Wil je geen kind, dan is het des te belangrijker om maatregelen te nemen die het risico verkleinen. Leer hoe de kans op zwangerschap werkt, vrij veilig (of kies voor onthouding) en overweeg een dubbele anticonceptiemethode, zoals de pil in combinatie met een condoom.