Nieplanowana ciąża

Pozytywny wynik testu ciążowego to dla niektórych osób wspaniała wiadomość … ale kiedy rodzicielstwo jest ostatnią rzeczą, o jakiej się myśli, taki wynik może być wyjątkowo trudny do udźwignięcia; jego konsekwencje zmieniają życie, tak czy inaczej.

Kontynuowanie ciąży albo decyzja o jej przerwaniu to osobisty wybór - i nie promujemy ani nie popieramy żadnej z tych opcji. Ostatecznie wszystko sprowadza się do podjęcia świadomej decyzji i mamy nadzieję, że ten artykuł da dobrą podstawę do rozważenia tych możliwości.

Czym jest nieplanowana ciąża?

Do ciąży może dojść, gdy mężczyzna wytryśnie nasienie do pochwy kobiety albo gdy preejakulat lub nasienie dostanie się do pochwy lub w jej pobliże, i dlatego stosunek przerywany nie jest pewną metodą. Chociaż w różnych momentach cyklu prawdopodobieństwo poczęcia jest u kobiety większe lub mniejsze - jest ono możliwe w każdej chwili, nawet podczas miesiączki! W procesie zwanym zapłodnieniem plemnik mężczyzny łączy się z komórką jajową kobiety, dając początek rozwojowi ciąży.

Ciążę można uznać za niechcianą lub nieplanowaną wtedy, gdy para przypadkowo poczyna dziecko, nie mając zamiaru mieć go razem. Niespodziewane zajście w ciążę może przytrafić się każdej kobiecie w wieku rozrodczym i może się zdarzyć nawet wtedy, gdy ona i osoba, z którą uprawia seks, stosują metody lub środki mające temu zapobiec.

Rozpowszechnienie

Szacuje się, że na świecie co roku dochodzi do około 121 milionów niezamierzonych ciąż, a mniej więcej sześć na dziesięć z nich kończy się aborcją.

National Center for Health Statistics (NCHS) opublikował w 2002 roku badanie zatytułowane National Survey of Family Growth. Wśród gospodarstw domowych w Stanach Zjednoczonych blisko połowa wszystkich ciąż (45% w 2011 roku) była niezamierzona, około 2,8 miliona rocznie; spośród nich mniej więcej cztery na dziesięć zakończyły się aborcją.

Co przyczynia się do tak wysokich wskaźników?

Artykuł redakcyjny opublikowany w 2008 roku w piśmie Contraception wymieniał następujące czynniki: zawodność lub nieprawidłowe stosowanie metody albo środka antykoncepcyjnego; brak dostępu do odpowiednich form antykoncepcji; niedostateczna edukacja seksualna; ogólny dyskomfort społeczeństwa wobec tematów dotyczących seksualności; ubóstwo; "słaba komunikacja między osobami uprawiającymi seks"; nierealistyczne założenia co do ryzyka zajścia w ciążę; rosnąca akceptacja (ze strony ogółu społeczeństwa) dla rodzenia dzieci przez osoby niebędące w związku małżeńskim; przesadnie zseksualizowana kultura, która nie przedstawia seksualności w odpowiedzialny sposób; oraz podmioty zapewniające antykoncepcję, które niedostatecznie rozmawiają z osobami korzystającymi z ich usług o seksie, antykoncepcji i ciąży.

Kto jest w grupie największego ryzyka?

W Stanach Zjednoczonych osoby nastoletnie stanowią dużą część tych, które doświadczają nieplanowanej ciąży. Według czasopisma medycznego Contraception "Jedna na trzy dziewczyny zachodzi w ciążę co najmniej raz przed ukończeniem dwudziestego roku życia."

Problem koncentruje się najbardziej wśród młodych osób dorosłych stanu wolnego; dzieje się tak dlatego, że: osoby te miały niewielki kontakt z tematyką zdrowia seksualnego i edukacją w zakresie planowania rodziny, są najbardziej podatne na mity i dezinformację oraz mają najmniej doświadczenia (w porównaniu z osobami aktywnymi seksualnie od dłuższego czasu) w odpowiedzialnym uprawianiu seksu i prawidłowym stosowaniu antykoncepcji.

Jakie czynniki wchodzą w grę, gdy trzeba sobie z nią poradzić?

Na to, jak ktoś radzi sobie z niezamierzonym poczęciem, wpływa wiele kwestii. Kluczowe znaczenie ma w takiej chwili dostęp pary do rzetelnych informacji - a także rady, jakie para otrzymuje od personelu medycznego, rodziny i osób bliskich.

Zasady moralne, etyczne i religijne mogą wpływać na to, co ktoś czuje wobec urodzenia dziecka w zestawieniu z decyzją o przerwaniu ciąży. Czynniki społeczno-ekonomiczne mają ogromne znaczenie; stabilność finansowa obojga rodziców odegra rolę w tej decyzji, podobnie jak to, jak dziecko może wpłynąć na dalszą naukę lub pracę. Niektóre osoby biorą pod uwagę to, jak nowe dziecko zakłóci dobrostan dzieci, które już są, i jak wpłynie na relację między matką a ojcem.

Para może nie chcieć wychowywać dziecka w środowisku, w którym żyje, a inni chcą oszczędzić dziecku ewentualnych wad fizycznych wynikających z zażywania narkotyków lub picia alkoholu przed ciążą (lub nawet w jej trakcie). Są też osoby, które po prostu nie są gotowe, by zostać rodzicem, ponieważ czują się zbyt młode, nieprzygotowane albo niezdolne do tego z wielu innych powodów.

Zawodność antykoncepcji

Guttmacher Institute podaje, że praktycznie sto procent kobiet z Ameryki Północnej, które odbyły stosunek i mają od piętnastu do czterdziestu czterech lat, zastosowało co najmniej jedną metodę antykoncepcji. Co więcej, około sześćdziesiąt procent z nich nadal jakąś stosuje.

Wśród kobiet w wieku rozrodczym najczęstsze metody antykoncepcji to te łatwo odwracalne, na czele z tabletką antykoncepcyjną, wkładką wewnątrzmaciczną (IUD) i prezerwatywą dla mężczyzn. Wiek, czynniki społeczno-ekonomiczne oraz to, czy były zamężne albo mają już dzieci, to czynniki decydujące o wyborze antykoncepcji.

Nawet przy idealnym stosowaniu metody antykoncepcyjne wciąż mogą zawieść; niektóre formy niosą znacznie wyższe ryzyko nieplanowanej ciąży, jak stosunek przerywany czy metoda kalendarzowa. Spośród środków i leków najwyższy wskaźnik nieplanowanej ciąży mają zwykle gąbka antykoncepcyjna, środki plemnikobójcze, prezerwatywy dla mężczyzn i kapturki naszyjkowe - zarówno przy ścisłym, jak i przeciętnym przestrzeganiu zalecanego sposobu użycia. Tabletka antykoncepcyjna zawodzi natomiast u mniej niż 1 na 100 kobiet rocznie przy idealnym stosowaniu i u około 7 na 100 przy typowym stosowaniu, gdy tabletki są pomijane albo przyjmowane z opóźnieniem.

Pamiętaj, że istnieją metody chirurgiczne, które są niemal - choć nie całkowicie - niezawodnymi sposobami zapobiegania poczęciu; to podwiązanie jajowodów i wazektomia.

Jedyną niezawodną metodą zapobiegania niezamierzonej ciąży jest wstrzemięźliwość seksualna. Stosowanie tej techniki nie oznacza, że para nie może cieszyć się innymi formami przyjemnej stymulacji. Jest ich wiele: masturbacja, masaż zmysłowy, masaż seksualny (np. ręczna robota lub palcowanie pochwy) albo używanie zabawek erotycznych.

Seks oralny to kolejny doskonały sposób na sprawianie przyjemności drugiej osobie bez narażania się na ciążę, ale wiąże się z innymi konsekwencjami, które trzeba wziąć pod uwagę, przede wszystkim z chorobami przenoszonymi drogą płciową. Do najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową, które mogą przenosić się przez cunnilingus lub fellatio, należą wirus opryszczki pospolitej, wirus brodawczaka ludzkiego (HPV), rzeżączka, chlamydioza i kiła.

Co zrobić w przypadku nieplanowanej ciąży

Tabletka dzień po to dla kobiety natychmiastowa linia obrony przed ciążą. Należy ją przyjąć jak najszybciej po stosunku, najlepiej w ciągu siedemdziesięciu dwóch godzin (niektóre rodzaje działają do pięciu dni), bo działa głównie przez opóźnienie owulacji. Uznaje się ją za antykoncepcję awaryjną i nie jest przeznaczona do regularnego stosowania; w wielu krajach, w tym w USA, można ją kupić w aptece bez recepty. Pamiętaj, że może mieć bolesne skutki uboczne.

Kiedy dojdzie już do poczęcia, kobieta ma kilka możliwości co do tego, jak postąpić z ciążą. Każda z nich niesie własne ryzyko oraz krótko- i długoterminowe konsekwencje. Jedna droga to donosić ciążę i zatrzymać dziecko albo oddać je do adopcji. Druga możliwość, celowe usunięcie płodu lub zarodka z macicy, nazywa się aborcją. W USA w ten sposób kończy się około czterech na dziesięć niezamierzonych ciąż, najczęściej za pomocą leków lub zabiegu chirurgicznego. Według "The Gynecological Sourcebook" (2003) mniej więcej czterdzieści trzy procent kobiet przeszło co najmniej jedną aborcję do czterdziestego piątego roku życia. (Choć nie jest to tak naprawdę 'opcja', istnieją też naturalne przyczyny lub powikłania ciąży, które mogą wywołać samoistne zakończenie ciąży, znane jako poronienie. Może do tego dojść na wczesnych etapach ciąży, zwykle w ciągu pierwszych trzech miesięcy po zapłodnieniu.)

Skontaktuj się ze swoją przychodnią albo najbliższą poradnią planowania rodziny lub poszukaj w internecie więcej informacji i lokalnych źródeł pomocy dotyczących tego, jak zapobiec niezamierzonej ciąży lub jak sobie z nią poradzić.

Na zakończenie

Osoby, które decydują się na aktywność seksualną, muszą zdawać sobie sprawę, że są narażone na ciążę, nawet jeśli stosują antykoncepcję. Kiedy ktoś nie chce mieć dziecka, tym ważniejsze staje się stosowanie środków zmniejszających to ryzyko. Dowiedz się, jak działa prawdopodobieństwo zajścia w ciążę, uprawiaj bezpieczny seks (albo zachowaj wstrzemięźliwość) i rozważ łączenie dwóch metod antykoncepcji, na przykład tabletki i prezerwatywy.