Kalo te përmbajtja kryesore
Udhëzuesit › Vetëekzaminim - Gjiri
Vetëekzaminim - Gjiri

Vetëekzaminim - Gjiri

2

Kanceri i gjirit është lloji i dytë më i shpeshtë i kancerit te gratë në Amerikë. Për më tepër, është kanceri që diagnostikohet më shpesh te gratë kanadeze [www.phac-aspc.gc.ca]. Edhe pse shkenca ende nuk e ka kuptuar plotësisht këtë sëmundje, dihet që kufizimi i alkoolit, aktiviteti fizik dhe mbajtja e një peshe të shëndetshme mund ta ulin mundësinë e shfaqjes së saj, dhe zbulimi i hershëm zakonisht do të thotë që ajo zbulohet në një fazë më të hershme dhe më të trajtueshme. Metodologjia e vetëekzaminimit të gjirit është e thjeshtë dhe do të shpjegohet me hollësi në këtë artikull.

Çfarë është kanceri i gjirit?

National Cancer Institute (Instituti Kombëtar i Kancerit në SHBA) e përkufizon si “kancer që formohet në indet e gjirit, zakonisht në duktet (tubat që e çojnë qumështin te thithka) dhe në lobulat (gjëndrat që prodhojnë qumësht)”. Edhe pse kanceri i gjirit shfaqet edhe te burrat, probabiliteti është shumë i ulët.

Pse duhet bërë vetëekzaminimi i gjirit?

Vetëekzaminimi i rregullt i gjirit është i rëndësishëm për disa arsye. Zbulimi dhe trajtimi i hershëm mund të të shpëtojnë jetën. Studimet tregojnë se zbulimi dhe trajtimi i kancerit të gjirit në fazat e hershme mund të parandalojnë vdekjen nga kjo sëmundje. Vetëekzaminimi i gjirit është i shpejtë, falas, bëhet lehtë dhe nuk kërkon ndihmë nga askush tjetër. Kur e bën zakon vetëekzaminimin e rregullt, njihesh me gjinjtë e tu dhe i vë re më lehtë ndryshimet e parregullta në ind.

Faktorët e rrezikut

Eliminimi i faktorëve të rrezikut dhe përqafimi i faktorëve mbrojtës janë gjithashtu jashtëzakonisht të rëndësishëm. Rekomandohet që gratë mbi moshën dyzet vjeç të bëjnë një ekzaminim të gjirit me personel shëndetësor të kualifikuar të paktën një herë në dy vjet; megjithatë, nëse ke më shumë faktorë rreziku se zakonisht, vetëekzaminimi i gjirit bëhet edhe më shumë prioritet dhe mund të duhet që edhe kontrollet në klinikë, me personel të kualifikuar, të bëhen më shpesh.

Faktorët e rrezikut të lartë përfshijnë, por nuk kufizohen te, sa vijon: gjinia (sepse 99% e personave të prekur nga kanceri i gjirit janë gra), mosha, të pasurit e dikujt nga familja e ngushtë që e ka pasur këtë sëmundje, obeziteti (siç përcaktohet nga matja e Indeksit të Masës Trupore), menstruacioni i parë para moshës dymbëdhjetë vjeç ose menopauza pas moshës pesëdhjetë e pesë vjeç, lindja e fëmijës së parë pas moshës tridhjetë vjeç - ose asnjëherë, mosushqyerja me gji asnjëherë dhe marrja e Terapisë Zëvendësuese Hormonale (HRT).

Faktorët e rrezikut të moderuar janë ata që e rrisin rrezikun e kancerit në mënyrë më pak të qëndrueshme, ose që dyshohen si kontribues të mundshëm. Faktorët e rrezikut të moderuar lidhen zakonisht me zgjedhjet e stilit të jetesës, si: pirja e produkteve të duhanit, pirja e më shumë se një pijeje alkoolike në ditë, mungesa e aktivitetit fizik, një dietë e varfër me fruta dhe perime, dhe përdorimi i produkteve kontraceptive.

Çfarë duhet ekzaminuar

Kontrollo gjithë zonën e gjirit, që përfshin gjinjtë, sqetullat, anët e kraharorit dhe indin deri lart te klavikula. Shikoji gjinjtë në pasqyrë, jo duke parë poshtë drejt tyre. Nëse ke gjinj më të mëdhenj, ngriji lart dhe kontrollo edhe pjesën e tyre të poshtme.

Inspektimi vizual

Për inspektimin vizual të duhet një pasqyrë në një vend me ndriçim të mirë. Vendosu përballë saj dhe shiko drejt përpara. Kryeje ekzaminimin vizual në të gjitha këto pozicione të trupit: ulur, në këmbë, me krahët mbi kokë, me duart në ije dhe me trupin të përkulur përpara. Në secilin nga këto pozicione, shikoji për pak çaste gjinjtë në pasqyrë edhe nga anash. Këto pozicione mund të duken si shumë punë, por kanë një qëllim; ndryshojnë mënyrën si varen gjinjtë dhe i rritin gjasat që të dallosh ndonjë anomali.

Shikoji gjinjtë dhe vër re strukturën e lëkurës, formën, ndryshimin në madhësi dhe konturin e thithkës. Shëno çdo gjë që ka ndryshuar në madhësi, formë ose strukturë të lëkurës. Mos u shqetëso për asimetri apo papërsosmëri! Gjëja kryesore që duhet kërkuar është çdo largim nga ajo që është e zakonshme për ty, prandaj është e rëndësishme ta bësh këtë ekzaminim rregullisht. Studioje profilin e gjinjve nga çdo kënd dhe vër re çdo fryrje apo gungë të pazakontë që duket se del jashtë. Gjithashtu, ki kujdes për çdo gropëzim apo rrudhosje të lëkurës.

Inspektimi me dorë

Çelësi për ta kryer me sukses pjesën me dorë të vetëekzaminimit të gjirit është praktika e shpeshtë. Kur e di mirë si ndihen normalisht gjinjtë në prekje, e kupton më lehtë çfarë është vërtet jonormale. Gjërat kryesore që duhen kërkuar me prekje janë fryrjet, gungat, trashja e lëkurës dhe/ose dhimbja. Është e mundur që me njërën dorë të ndiesh më mirë se me tjetrën, ndaj krahaso atë që ndien me secilën dorë me gjirin tjetër, si kontroll të dytë ose pikë reference.

Indi i gjirit te gratë është normalisht disi i trashë dhe me gunga, por shkalla e ndryshimeve varion nga njëri person te tjetri. Disa njerëz mendojnë se nuk do të jenë në gjendje ta dallojnë normalen nga jonormalja. Kur njihesh me elementet që përbëjnë zonën e gjirit, si indi dhjamor, muskujt, kockat, sistemi limfatik dhe duktet, do të ndihesh më rehat gjatë kontrollit. Duhet pak praktikë, por do të jesh në gjendje ta dallosh një ndryshim në indin tënd.

Për vetëekzaminimin me dorë, përdor mollëzat e buta të tre gishtave të mesëm të dorës së kundërt me gjirin që po kontrollon. Mbaji gishtat bashkë ndërsa ushtron presion mbi zonat që po kontrollon. Ushtro aq presion sa të mos kalosh sipër një gunge pa e ndier, por ki kujdes të mos shtypësh shumë fort, sepse një gungë mund të shtyhet larg zonës që po prek. Lëvizja e gishtave është gjithmonë rrethore; vendosi në lëkurë, shtyp lehtë dhe fërko me lëvizje rrethore derisa të bindesh se zona është kontrolluar mirë.

Modelet e inspektimit

Ka disa modele që mund të përdoren posaçërisht për të kontrolluar zonën e gjirit. Këto duhen bërë kur je në këmbë, si edhe kur je shtrirë në shpinë dhe/ose shtrirë anash. Kështu indi i gjirit zhvendoset dhe ti e ndien zonën më mirë. Eksperimento me të gjitha lëvizjet, duke përdorur lëvizjen e gishtave të përshkruar në paragrafin e fundit, dhe zgjidh modelin e inspektimit që të duket më efektiv dhe më i rehatshëm. Mos harro të kontrollosh sqetullat, si edhe zonën e kraharorit poshtë klavikulës.

Me modelin rrethor, fillo nga pika më e jashtme e gjirit dhe ec përgjatë perimetrit të tij. Kur të arrish te pika ku fillove, ngushtoje rrethin rreth një inç dhe bëj sërish xhiron e gjirit. Vazhdo me këtë model, duke i bërë rrathët gjithnjë e më të vegjël, derisa të arrish më në fund te areola. Përsërite këtë në gjirin tjetër me dorën tjetër.

Me modelin e orës, përfytyro një orë imagjinare mbi gjirin. Duke filluar nga skaji i jashtëm i gjirit, aty ku do të ishte ora dymbëdhjetë, përdor lëvizjen rrethore të gishtave për të ekzaminuar zonën e gjirit përgjatë një vije të drejtë drejt zonës së thithkës. Përsërite këtë hap sa herë të duhet, derisa të kesh kontrolluar gjithë fushën e orës. Përsërite këtë proces në gjirin tjetër.

Konfigurimi i fundit, që zakonisht quhet modeli i rrjetës, përfshin lëvizjen e gishtave lart e poshtë në kolona, nga maja deri në fund të gjithë gjirit. Duke filluar nga indi i gjirit më afër sternumit, përdor lëvizjen rrethore të gishtave për ta përshkuar rrjetën lart e poshtë derisa të arrish në anën tjetër. Mos harro ta ngresh gjirin për të kontrolluar pjesën e poshtme. Disa gra preferojnë modelin e rrjetës, sepse është një metodë më e lehtë për të zbuluar ndryshimet në indin e gjirit. Modeli i rrjetës nis nga zona më afër sternumit, që ka më pak ind, dhe shkon drejt sqetullës, ku indi është më i trashë.

Këshilla

Një këshillë e dobishme është të zgjedhësh intervalin që preferon (një herë në muaj, një herë në dy muaj etj.) dhe ta shënosh në kalendar. Nëse menstruacionet i ke të parregullta, nëse nuk ke më menstruacione, ose nëse je shtatzënë, zgjidh një ditë dhe bëje vetëekzaminimin e gjirit po atë ditë çdo muaj. Kontrolloji gjinjtë rreth një javë deri në dhjetë ditë pasi të fillojë cikli, që të mos jenë aq të ndjeshëm. Përpiqu të mbash një orar të qëndrueshëm, që të dallosh ndryshimet që zhvillohen ngadalë.

Një nga mënyrat më të lehta dhe më të përshtatshme për ta kontrolluar gjoksin me dorë është kur je në vaskë ose në dush. Duart e lagura dhe me sapun rrëshqasin lehtë mbi gjinj dhe gishtat janë edhe më të ndjeshëm. Si zëvendësues mund të përdoret losion ose lubrifikant personal, nëse preferon ta bësh kontrollin jashtë dushit.

Kur duhet të njoftosh personelin shëndetësor

Nëse gjen një gungë ose trashje të re, ndien ndonjë dhimbje të re apo të pazakontë, ose vë re ndonjë ndryshim në madhësinë, formën apo strukturën e gjirit, njofto personelin shëndetësor që të ndjek. Gjithashtu, nëse vë re ndryshime në zonën e thithkës, si skuqje, rrjedhje, gropëzim apo rrudhosje, për siguri, tregoje në një vizitë mjekësore.

A ka anë negative vetëekzaminimi i rregullt i gjirit?

Shqetësimi apo ankthi i panevojshëm është diçka që duhet ta menaxhosh me kujdes. Disa njerëz preferojnë të shmangin kontrollet e rregullta mjekësore dhe vetëmonitorimin, sepse kanë shumë frikë se mos hasin diçka të padëshiruar. Kjo qasje të mban në errësirë për ndryshimet e trupit tënd dhe e eliminon çdo mundësi për ndërhyrje në kohë. Për këdo që ka frikë, ja një fakt që ia vlen të kihet parasysh; 80% e të gjitha ndryshimeve në gji nuk janë kanceroze! [www.breastselfexam.ca]

Disa njerëz mund të shqetësohen edhe për kostot e vizitave shtesë mjekësore. Mund të jetë frustruese të përjetosh frikë dhe shpenzime të panevojshme, vetëm për të zbuluar se gjithçka ishte një alarm i rremë; megjithatë, dije me siguri se një alarm i rremë është rezultati më i mirë i mundshëm. Sa më nga afër ta ndjekësh gjendjen e gjinjve, aq më mirë do ta dallosh ndryshimin mes parregullsive dhe luhatjeve normale.

Mendime përfundimtare

Nuk ka garanci që vetëm vetëekzaminimi i gjirit e ul shkallën e vdekshmërisë nga kanceri i gjirit. Mënyra më efektive për ta mbrojtur veten është menaxhimi i të gjithë faktorëve të rrezikut, ndjekja nga afër e ndryshimeve në gjinjtë e tu dhe kontrollet mjekësore të rregullta e të planifikuara. Ky duhet të jetë pjesë e pandarë e vëmendjes tënde të përgjithshme ndaj shëndetit të gjirit.


Udhëzues të ngjashëm

Ndaj


Shto koment

Kërkohet hyrja

Duhet të hysh në llogari për ta përdorur këtë veçori.