Cinsel İsteği Öldüren Etkenler
Düşük cinsel istek herkesin başına gelebilir - ve tutkuya duyulan sağlıklı bir susuzluğun kişinin sağlığı ve esenliği üzerindeki etkisini, ortadan kaybolana kadar hafife almak kolaydır. Seks dürtüsü salt fiziksel tatminden çok daha fazlasını temsil edebilir; heyecan, yaratıcılık ve deneme, keyif alınacak yeni olasılıklar keşfetme şevki yaratır.
Pek çok kişi için sağlıklı bir cinsel istek aynı zamanda gençliği, canlılığı ve özsaygıyı simgeler. Bir kişi cinselliğiyle barışık hissettiğinde bu genellikle kendi bedenine genel bakışı, yakın bir partnerle fiziksel (ve duygusal) bağ kurabilme yeteneği ve yaşamdan genel memnuniyeti için iyiye işarettir. Cinsel işlevde sert, hatta belki hafif bir düşüş yaşamak kişisel yaşamı ciddi biçimde etkileyebilir; neden artık o kadar 'ilgili' olunmadığını açıklayacak bir neden bulmaya çalışmak ise korku, utanç ve doyumsuzluk yaratabilir.
Düşük ya da azalan bir libido yaş, ırk, cinsiyet ya da yaşam tarzı ayırt etmez. Bekâr olman, yeni bir cinsel ilişkide olman ya da çok uzun süredir bir partnerle birlikte olman da genel olarak fark etmez. İşaret edilebilecek tek bir kişi tipi yoktur - ama cinsel temasa yönelik istek eksikliğini ya da cinsel uyarıya fiziksel yanıt eksikliğini açıklayabilecek çeşitli (psikolojik ve/veya fizyolojik) etkenler vardır.
Nedeni bilmek işlev bozukluğunu her zaman çözmeyebilir, ama kişilerin cinselliklerini ifade etmek isteyip de edemediklerinde kendi omuzlarına yükledikleri ağır yükü hafifletebilir. Ne yazık ki pek çok kişi cinsel olarak etkin olamadığı için kendini suçlar; bu da özellikle uzun yıllar boyunca etkin olduktan sonra kaygı vericidir. Bir kişinin düşük libidosunu açıklayan birden fazla nedenin bir arada olabileceğini ve aşağıdaki listenin pek çok olası nedenin yalnızca küçük bir bölümünü temsil ettiğini aklında tut.
1. Stres
Bu, kendini pek çok şekilde gösterebilir. Kişi rahatlamakta zorlanabilir, kolayca öfkelenebilir, duygu durum dalgalanmaları yaşayabilir ya da sevişemeyecek kadar gergin olabilir. Stres kişinin fiziksel ve duygusal esenliğine yük bindirir ve cinsel sağlığı zedeleyebilecek başlıca etkenlerden biridir. Stresle yaşamak çok zor olabilir, ama iyi haber şu ki sayısız kitap, video, kurs vb. içinde ayrıntılı olarak anlatılan çeşitli yönetim teknikleriyle kontrol altına alınabilir.
2. İlişki Çatışmaları
Birincil bir ilişkideki uyumun düzeyi cinsel isteği ya yapar ya bozar. Sağlıklı ilişki dinamikleri yatak odasında karşılıklı doyumdan doğrudan sorumludur ve işler ters gittiğinde seks isteği de uçup gider. Can sıkıntısı/tekdüzelik, zayıf iletişim, güvensizlik/ihanet ya da yakınlık eksikliği gibi sorunlarla başa çıkmak asla kolay değildir, ama bu sorunların kişi partnerinden kalıcı olarak uzaklaşacak kadar derinleşmeden ele alınması hayati önem taşır.
3. İlaçlar
Reçeteli ilaçlar hem erkeklerde hem kadınlarda cinsel isteği baltalayabilir. Libido kaybıyla yaygın olarak ilişkilendirilen ilaçlar şunlardır: antidepresanlar, antihipertansif ilaçlar, uyku ilaçları, oral kontraseptifler ve antihistaminikler. Bir kişi yeni ya da değiştirilmiş bir reçete aldığı dönemde cinsel temas isteğinde bir değişiklik fark ederse olası alternatifler hakkında doktoruyla konuşmalıdır.
4. Olumsuz Benlik İmajı
Kendi teninde nasıl hissettiğine katlanamıyorken cinselliğe istek duyabilmekten daha zor bir şey yoktur. Olumsuz beden imajı ve düşük özsaygı kişinin cinselliğini ifade etme isteğini ya da yeteneğini ketler - ve cinsel partneri için de çok fazla stres yaratabilir. Kendini kabullenmek zedelenmiş bir benlik imajını iyileştirmenin temelidir, ama kişinin kendini yeniden gerçekten iyi hissedebilmesi için bunun üzerinde çalışmasını gerektirir.
5. Hormon Dengesizliği
Cinsel isteği düzenleyen hormonların hassas dengesindeki değişiklikler hem erkeklerde hem kadınlarda isteği ciddi biçimde baltalayabilir.
Erkeklerde testosteron (istek hormonu olarak bilinir) üretimi otuz yaş civarında yavaşlamaya başlar. Bu hormondaki düşüş belli belirsizdir, yılda ortalama yüzde bir ila iki oranında azalır, ancak düzeylerin ne kadar hızlı düştüğü erkekler arasında büyük farklılık gösterir. Dolayısıyla otuzlu yaşlarındaki bir erkekte, yetmiş yaşındaki bir erkekte görülen azalan testosteronla ilişkili özelliklerin aynılarının görülmesi mümkündür!
Kadınlarda östrojen, progesteron ve testosteron hormonlarındaki bir dengesizlik hem cinsel isteğine hem de cinsel organlarının işleyişine zarar verebilir. Uyarılması zorlaşır, vajina iç yüzeyi incelir ve 'ıslanma' kapasitesi zayıflar. Bunun sonucunda cinsel ilişki sırasında sıklıkla ağrı yaşanır. En çarpıcı hormon dengesizlikleri menopoz sırasında ve histerektomi gibi ameliyatlardan sonra ortaya çıkar, ama gebelikten sonra, adet döngüsünün belirli dönemlerinde ve hormonları değiştiren bazı doğum kontrol yöntemlerinin - örneğin doğum kontrol hapının - kullanımıyla da görülebilir.
6. Ağrı
İster gündelik yaşamın sızıları ve ağrıları, ister hareketliliği kısıtlayan fizyolojik durumlar, isterse özellikle cinsel organları etkileyen disparoni (cinsel ilişki sırasında ağrı) ya da vulvodini (vajina girişini etkileyen bir başka ağrılı cinsel bozukluk) gibi bozukluklar olsun, herhangi bir düzeyde fiziksel rahatsızlık yaşamak, bir kadının ne kadar cinsel olmak istediğini etkiler. Üstelik ağrının yarattığı dikkat dağınıklığı o kadar çok hayal kırıklığı yaratabilir ki bazıları seksten tamamen kaçınmaya karar verir.
7. Yorgunluk
Zayıflayan bir cinsel istek uykusuzluğun bir işareti olabilir. Bu, yoğun bir iş programının getirdiği yükten ya da yeni ebeveyn olmaya alışmaktan kaynaklanabilir, ama insomniaya veya uyku apnesine de bağlanabilir. Yine de etkileri hep aynıdır: gözleri açık tutmakta zorlanmak, yatağı değerli uykuyu telafi etmek dışında bir şey için kullanmaksa hiç söz konusu değil.
8. Sarhoşluk
Alkol sosyal ketlenmeyi azaltsa ve kişinin seks isteğini artırdığı düşünülse de tam tersi bir etki yaratması da aynı ölçüde mümkündür. İster alkolden ister başka keyif verici maddelerden kaynaklansın, sarhoşluğun erkeğin sertleşememesi ya da sertliğini koruyamaması gibi talihsiz bir yan etkisi de olabilir. Bir başka moral bozucu durum … sarhoşluk, onunla sevişen partner için tam bir soğutucu olabilir.
9. Performans Kaygısı
Bazı kişiler cinsel açıdan iyi performans göstermek için kendilerinden ya da partnerlerinden gelen bir baskı hisseder - ve bunu yapamayacaklarını hissettiklerinde bu, sıkıntı, kaygı ve/veya korkuya yol açar. Performans kaygısı olarak bilinen yatak odasında başarısız olma korkusu, yalnızca kişinin cinsel etkinlikten keyif alma yeteneğini azaltmakla kalmaz, orgazma ulaşmakta güçlük ya da erektil disfonksiyon gibi cinsel sorunlara da yol açabilir. Bir cinsel ilişkinin ilk dönemlerinde bu tür bir kaygı yaşamak yaygındır; bunun başlıca nedeni karşı tarafı neyin memnun ettiğine dair çok fazla belirsizlik olmasıdır.
Son düşünceler
Düşük cinsel istek üstünkörü geçiştirilecek bir şey değildir. Genellikle fiziksel ya da duygusal streslerin - ya da belki ikisinin bir birleşiminin - işaretidir. Ancak doğru tespit edilip ele alındığında genellikle hafifletilebilir. Bu durumdan etkileniyorsan sağlık uzmanından pratik yardım al - endişelenme, bu çok yaygın bir sorun ve kesinlikle şaşırmayacaklardır!
Öte yandan yardım aldıktan sonra bile düşük libidonun birlikte yaşaman gereken bir şey olduğu belirlenirse - bununla başa çıkmanın yolları vardır. Pek çok insan, sevgiyi ve isteği hâlâ yansıtan - belki o kadar fiziksel ya da o kadar sık olmasa da - farklı yakınlık ifade etme yolları bularak daha düşük bir cinsel istekle oldukça mutlu yaşamayı öğrenebilmiştir.