Chuyển đến nội dung chính
Hướng dẫn › Công khai bản thân (come out)
Công khai bản thân (come out)

Công khai bản thân (come out)

Sự ngần ngại khi tiết lộ xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của mình là đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính hay chuyển giới (LGBT) thường được gọi là "ở trong tủ" (being in the closet). Ở những xã hội vẫn còn kỳ thị quan hệ đồng giới, một số người cảm thấy bị áp lực phải giới hạn bản thân trong những hành vi tình dục phù hợp với chuẩn mực xã hội. Những người khác có thể chọn thể hiện sai lệch xu hướng tính dục thật của mình, tùy theo việc họ cảm nhận môi trường xã hội ngay xung quanh là cởi mở hay khắt khe. Ở những xã hội đặc biệt truyền thống, mọi người thường chịu áp lực xã hội nặng nề phải kết hôn và sinh con, bất kể xu hướng tính dục mà họ mong muốn là gì.

Thuật ngữ ‘come out’ hay ‘bước ra khỏi tủ’ (coming out of the closet) có nghĩa là một người chọn tiết lộ với gia đình và bạn bè về xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới khác biệt của mình. Với một số người, quá trình này khó khăn và kết quả đầy trắc trở, trong khi những người khác có thể ngạc nhiên vui mừng khi nhận ra xu hướng của mình vốn đã được người thân âm thầm đoán ra và/hoặc chấp nhận.

Công khai với gia đình và bạn bè có thể là một trong những khoảnh khắc trọng đại nhất trong cuộc đời một người. Sống cởi mở về con người thật của bạn - cả với chính mình lẫn với những người xung quanh - là một quyết định hết sức riêng tư. Tùy hoàn cảnh riêng, thử thách sống thật sẽ được mỗi người đối mặt theo một cách ít nhiều khác nhau. Khó có thể đoán trước chắc chắn phản ứng sẽ ra sao; nó có thể là bất cứ điều gì, từ chấp nhận vô điều kiện đến bác bỏ hoàn toàn. Đôi khi người được nghe tâm sự chỉ cần thêm một chút thời gian để hiểu và chấp nhận thông tin mới.

Những khó khăn khi công khai

Theo American Psychological Association (Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ), các nhà nghiên cứu đã phát hiện rằng thái độ tiêu cực của xã hội đối với một xu hướng tính dục nhất định “không dựa trên trải nghiệm thực tế mà dựa trên định kiến và thông tin sai lệch”. Trong bối cảnh đó, người được nghe tâm sự có thể trước nay chưa từng biết rằng một người họ quan tâm là LGBT. Việc cởi mở và thành thật đến vậy có thể tạo cảm giác rất áp lực, nhưng cái giá của việc che giấu sự thật có thể còn là gánh nặng lớn hơn.

Trong lịch sử, bản dạng của con người luôn gắn chặt với giới tính; dù văn hóa hiện đại đã trở nên khoan dung hơn, những định kiến và kỳ vọng dựa trên giới tính vẫn ăn sâu bén rễ. Nếu sở thích của một người nằm ngoài những gì truyền thống kỳ vọng, hành vi của họ có thể bị gia đình hoặc bạn bè đồng trang lứa can ngăn hay bác bỏ vì đủ loại định kiến hoặc nỗi sợ, trong đó có nỗi sợ (của cha mẹ) rằng xu hướng tính dục của con mình phần nào phản ánh xấu về gia đình gốc. Những nỗi sợ như vậy có thể dẫn đến sự xa lánh, phân biệt đối xử, bạo lực, phán xét, sự chú ý không mong muốn và những lời đồn đoán.

Dù thế nào, việc chờ đợi thời điểm công khai có thể gây ra nỗi đau khổ tột độ về cảm xúc và tâm lý, nhất là khi gia đình hoặc vòng tròn xã hội của một người còn hiểu biết hạn chế về các xu hướng tính dục khác biệt. Hơn nữa, họ có thể cảm thấy xấu hổ hoặc bị kỳ thị nếu xu hướng tính dục của mình không phải là chuẩn mực của cộng đồng, mà điều này thường vẫn xảy ra. Một rủi ro khác cần cân nhắc là các mối quan hệ có thể thay đổi vĩnh viễn, thậm chí đến mức người thân không còn hỗ trợ người đó về tài chính hay tinh thần nữa.

Người đang cân nhắc việc công khai cần chuẩn bị tinh thần cho những phản ứng trái chiều, hoặc cho một số thay đổi trong vòng tròn xã hội của mình. Sẽ dễ đối mặt với hoàn cảnh mới hơn nếu đã xây dựng từ trước một mạng lưới động viên vững chắc, chẳng hạn một nhóm hỗ trợ hoặc một nhóm bạn bè giàu lòng cảm thông. Việc thiết lập một nếp sống đề cao sự chăm sóc và yêu thương bản thân cũng sẽ có ích, để khi bước ra khỏi tủ, người đó cảm thấy tốt về chính mình và đang tận hưởng những điều mình trân quý nhất.

Lợi ích của việc công khai là gì?

Dù một người có thể e ngại khi để người khác biết về đời tư của mình, việc công khai có thể trở thành một sự kiện tích cực và giải phóng. Che giấu một điều quan trọng đến vậy đối với bản dạng của mình có thể bào mòn lòng tự trọng và tạo tiền đề cho những mối quan hệ căng thẳng hoặc thiếu trọn vẹn. Cởi mở về bản thân là một hành động dứt khoát của sự chấp nhận chính mình; vì thế nó có thể khẳng định ý thức về bản thân và củng cố sự vững vàng của người đó trong xu hướng tính dục của mình.

Công khai giúp phá vỡ rào cản. Những người chọn đón nhận con người thật của mình đang thách thức định kiến và kỳ vọng của người khác. Họ cũng góp phần xóa bỏ những ngộ nhận mà người khác có về việc người LGBT là ai, hay họ sống ra sao. Việc công khai giúp những người vẫn còn ở trong tủ dễ dàng tiếp bước người đi trước hơn. Nó cũng mở đường để kết nối với một cộng đồng rộng lớn hơn gồm những người cùng chí hướng, hoặc nuôi dưỡng sự hình thành của một cộng đồng như thế.

Các mô hình phát triển bản dạng

Vì nhiều khả năng sẽ tồn tại một khoảng cách giữa nhận thức của người công khai và nhận thức của xã hội về xu hướng tính dục của họ, người đó phải trải qua một quá trình để đưa hai góc nhìn ấy về sự hòa hợp. Nhiều lý thuyết đã ra đời để minh họa quá trình công khai. Một mô hình được công nhận rộng rãi do Vivienne Cass xây dựng vào năm 1979. Cass sử dụng sáu giai đoạn phát triển bản dạng để giải thích quá trình mà những người có xu hướng tính dục khác biệt trải qua khi họ khám phá và dần tiếp nhận một bản dạng tính dục khác. Các giai đoạn như sau...

  1. Hoang mang về bản dạng - Khi một người bắt đầu có những suy nghĩ không thuộc về dị tính và lần đầu cân nhắc khả năng mình là người đồng tính, v.v. Họ có thể trải qua mọi trạng thái, từ chối bỏ cho đến chấp nhận.

  2. So sánh bản dạng - Giai đoạn này xoay quanh việc một người chấp nhận xu hướng tính dục của mình và đối mặt với những hệ quả xã hội của nó. Để tránh bị xa lánh và vượt qua bước này, người đó cần xây dựng những kỳ vọng và định nghĩa mới cho cuộc đời mình.

  3. Dung nạp bản dạng - Để vượt qua sự cô lập đi kèm với việc ban đầu tự nhận mình là ‘khác biệt’, người đó sẽ tìm cách kết nối với những người khác trong văn hóa LGBT để nhận được sự hỗ trợ và cảm giác đồng nhất. Bằng cách tìm đến một cộng đồng biết nâng đỡ, mỗi người phát triển ý thức mạnh mẽ hơn về bản thân và nhận ra rằng xu hướng tính dục không giới hạn các lựa chọn của mình.

  4. Chấp nhận bản dạng - Mọi người bắt đầu tự nhận mình là đồng tính nam, đồng tính nữ, v.v., thay vì chỉ đơn thuần chịu đựng điều đó. Trong một số tình huống xã hội nhất định, họ có thể tiết lộ bản dạng không phải dị tính của mình. Đồng thời, họ củng cố những khuôn khổ xã hội mới hình thành và tiếp tục buông bỏ các chuẩn mực xã hội.

  5. Tự hào về bản dạng - Bước này gắn với việc ngày càng hòa mình sâu hơn vào văn hóa LGBT và khao khát mạnh mẽ được công khai xu hướng tính dục của mình. Ở giai đoạn này có nguy cơ nảy sinh chủ nghĩa dị tính (heterosexism) cũng như sự bất mãn với toàn xã hội nếu người đó từng trải qua những điều tiêu cực hoặc bị xa lánh.

  6. Tổng hợp bản dạng - Là bước cuối cùng trong quá trình phát triển bản dạng, người đó tích hợp bản dạng tính dục với mọi khía cạnh khác của bản thân. Về cơ bản, việc là người đồng tính nam, đồng tính nữ, v.v. trở thành một đặc điểm trong con người mới của họ, thay vì chiếm trọn toàn bộ bản dạng.

Một trong những lời phê bình lớn nhất đối với mô hình này là nó được xây dựng theo tuyến tính, vì thế các cá nhân dường như phải trải qua từng giai đoạn nối tiếp nhau, mỗi lần một giai đoạn. Tất nhiên, không phải trải nghiệm công khai của ai cũng đi theo mô hình này, vì mọi người có thể đi tới đi lui giữa một số bước nhất định hoặc bỏ qua hẳn một số bước. Ngoài ra, kể từ khi mô hình ra đời vào năm 1979 đã có nhiều chuyển biến xã hội và chính trị giúp con đường trở thành một người hòa nhập tốt, dù mang xu hướng tính dục nào, trở nên thuận lợi hơn.

Lời khuyên khi công khai

Không có cách công khai nào là đúng hay sai. Việc chọn thời điểm, đối tượng và cách thức tiết lộ xu hướng tính dục là quyền của mỗi người. Dù vậy, nếu bạn đang cân nhắc việc công khai, dưới đây là một vài lời khuyên có thể giúp bạn trên hành trình đó.

  1. Có kế hoạch - Khi cân nhắc những người bạn muốn tâm sự, có thể sẽ hữu ích nếu bạn nhớ lại phản ứng của họ trước các vấn đề liên quan đến LGBT. Nếu không nhớ được dấu hiệu nào về quan điểm của họ, hãy khéo léo nhắc đến chủ đề này trong cuộc trò chuyện tiếp theo và xem họ phản ứng ra sao. Phản ứng ấy nhiều khả năng sẽ cho bạn biết nên chuẩn bị tinh thần thế nào trước khi công khai với họ.

  2. Trang bị kiến thức - Sẽ có ích nếu bạn trang bị cho mình thật nhiều thông tin về các vấn đề LGBT. Để chuẩn bị, hãy nghĩ sẵn cách trả lời những câu hỏi thường gặp nhất mà những người ít hiểu biết hơn có thể đặt ra, và củng cố câu trả lời bằng các nghiên cứu dựa trên bằng chứng hoặc dữ liệu lịch sử. Bạn cũng có thể chuẩn bị sẵn tờ rơi, tên sách và trang web để giới thiệu cho họ.

  3. Kiểm soát kỳ vọng - Một số người có thể chưa từng quen ai là người LGBT, hoặc những định kiến sẵn có đã ăn sâu trong họ. Tốt nhất đừng đặt kỳ vọng vào phản ứng của bất kỳ ai. Họ có thể cần thời gian để nhìn nhận bạn dưới góc độ mới này. Hãy sẵn sàng kiên nhẫn với họ; thậm chí bạn có thể muốn cho họ chút thời gian và không gian để tiếp nhận thông tin.

  4. Thời điểm - Tìm được dịp thích hợp để công khai có thể mất một khoảng thời gian, vì suy cho cùng, bạn phải thật sự cảm thấy thoải mái khi tâm sự với một người vào đúng lúc đó. Hãy nhớ rằng bạn không cần công khai với tất cả mọi người ngay lập tức. Có thể bạn sẽ tiết lộ bản dạng của mình với bạn bè thân thiết và gia đình trước (hoặc chỉ với họ).

  5. Bày tỏ cảm xúc - Một trong những cách tốt nhất để thể hiện khía cạnh đặc biệt này của bạn là chân thành với cảm xúc của mình và tự tin vào niềm tin của bản thân. Hãy làm điều đó theo cách tôn vinh con người thật của bạn, đồng thời tôn trọng cảm xúc của người khác.

National Coming Out Day (Ngày Công khai Quốc gia) - 11 tháng 10 (12 tháng 10 ở Vương quốc Anh)

Được hưởng ứng như một ngày nâng cao nhận thức mang tính quốc tế, National Coming Out Day tôn vinh quyền được sống cởi mở và có phẩm giá của những người thuộc mọi xu hướng tính dục. Ngày này cũng thúc đẩy việc thảo luận cởi mở về các vấn đề của người đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới trên diễn đàn công cộng, qua đó đưa phong trào của họ đến gần hơn với công chúng.

Thời điểm của ngày này nhằm kỷ niệm Second National March on Washington (Cuộc tuần hành toàn quốc lần thứ hai tới Washington) năm 1987, khi nửa triệu người đồng tính nữ, đồng tính nam, song tính và chuyển giới cùng những người ủng hộ họ tổ chức một cuộc mít tinh chính trị khổng lồ tại Washington D.C., đòi quyền bình đẳng, bảo vệ quyền công dân và thay đổi chính sách của chính phủ.

Lời kết

Quá trình công khai có thể khiến bạn chùn bước. Nhưng hãy nhớ, công khai không phải là để làm vừa lòng người khác, mà là để được là chính mình một cách chân thật nhất. Thành thật về con người thật của bạn không phải lúc nào cũng đáp ứng được kỳ vọng hay nhận được sự tán thành của người khác, nhưng không còn phải gánh trên vai gánh nặng bí mật có thể mang lại cảm giác vô cùng tự do!

Chia sẻ


Thêm bình luận

Yêu cầu đăng nhập

Bạn cần đăng nhập để dùng tính năng này.