
Mang thai ngoài ý muốn
Kết quả dương tính trên que thử thai là tin vui đầy phấn khích với một số người … nhưng khi việc làm cha mẹ là điều cuối cùng bạn nghĩ tới, kết quả này có thể vô cùng khó đối mặt; hệ quả của nó sẽ thay đổi cả cuộc đời, theo cách này hay cách khác.
Tiếp tục mang thai hay quyết định chấm dứt thai kỳ là lựa chọn cá nhân - và chúng tôi không cổ xúy hay ủng hộ bất kỳ lựa chọn nào. Suy cho cùng, điều quan trọng là đưa ra một quyết định có hiểu biết, và chúng tôi hy vọng bài viết này sẽ là nền tảng tốt để bạn cân nhắc các lựa chọn đó.
Mang thai ngoài ý muốn là gì?
Có thể mang thai khi nam giới xuất tinh vào âm đạo của nữ giới, hoặc khi dịch tiền xuất tinh hay tinh dịch đi vào hoặc dính gần âm đạo; đó là lý do phương pháp xuất tinh ngoài không phải là một biện pháp đáng tin cậy. Dù khả năng thụ thai của người phụ nữ cao hơn hoặc thấp hơn ở những thời điểm khác nhau trong chu kỳ - việc thụ thai vẫn có thể xảy ra bất cứ lúc nào, kể cả trong kỳ kinh nguyệt! Thông qua một quá trình gọi là thụ tinh, tinh trùng của nam giới kết hợp với trứng của nữ giới để bắt đầu quá trình phát triển của thai kỳ.
Một lần mang thai được xem là không mong muốn hoặc ngoài ý muốn khi một cặp đôi vô tình thụ thai mà không có ý định cùng nhau có con. Mang thai bất ngờ có thể xảy ra với bất kỳ phụ nữ nào trong độ tuổi sinh sản, và có thể xảy ra ngay cả khi người phụ nữ và bạn tình đã dùng các biện pháp và/hoặc dụng cụ để ngăn điều đó.
Mức độ phổ biến
Ước tính trên toàn thế giới mỗi năm có khoảng 121 triệu ca mang thai ngoài ý muốn, và khoảng sáu trên mười ca trong số đó kết thúc bằng phá thai chủ động.
National Center for Health Statistics (NCHS) (Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia Hoa Kỳ) đã phát hành một ấn phẩm vào năm 2002 mang tên National Survey of Family Growth (Khảo sát Quốc gia về Tăng trưởng Gia đình). Trong số các hộ gia đình tại Hoa Kỳ, gần một nửa số ca mang thai (45% vào năm 2011) là ngoài ý muốn, khoảng 2,8 triệu ca mỗi năm; trong số đó, khoảng bốn trên mười ca kết thúc bằng phá thai.
Điều gì góp phần tạo nên tỷ lệ cao như vậy?
Một bài xã luận đăng trên tạp chí Contraception năm 2008 đã nêu ra các yếu tố sau: biện pháp hoặc dụng cụ tránh thai thất bại hoặc được sử dụng sai cách; thiếu khả năng tiếp cận các hình thức tránh thai phù hợp; thiếu giáo dục giới tính đầy đủ; sự e ngại chung của xã hội đối với các chủ đề về tình dục; nghèo đói; "giao tiếp kém giữa các bạn tình"; những giả định thiếu thực tế về nguy cơ mang thai; sự chấp nhận ngày càng rộng rãi (của công chúng) đối với việc sinh con khi cha mẹ không kết hôn; một nền văn hóa bị tình dục hóa quá mức nhưng không thể hiện tình dục một cách có trách nhiệm; và các cơ sở cung cấp biện pháp tránh thai chưa làm tốt việc trao đổi với người bệnh về tình dục, tránh thai và mang thai.
Ai có nguy cơ cao nhất?
Tại Hoa Kỳ, thanh thiếu niên chiếm một tỷ lệ lớn trong số những người mang thai ngoài ý muốn. Theo tạp chí y khoa Contraception, "Cứ ba bé gái thì có một bé mang thai ít nhất một lần trước khi bước sang tuổi hai mươi."
Vấn đề này tập trung nhiều nhất ở những người trẻ độc thân; nguyên nhân là: họ ít được tiếp xúc với các chủ đề sức khỏe tình dục và giáo dục kế hoạch hóa gia đình, dễ bị ảnh hưởng nhất bởi những lầm tưởng và thông tin sai lệch, và có ít kinh nghiệm nhất (so với những người đã có đời sống tình dục lâu hơn) trong việc quan hệ tình dục có trách nhiệm và sử dụng biện pháp tránh thai đúng cách.
Những yếu tố nào ảnh hưởng đến cách đối mặt với việc này?
Có nhiều vấn đề tác động đến cách một người đối phó với việc thụ thai ngoài ý muốn. Điều đặc biệt quan trọng vào thời điểm này là khả năng tiếp cận thông tin xác thực của cặp đôi - cũng như lời khuyên họ nhận được từ nhân viên y tế, gia đình và bạn bè.
Các nguyên tắc đạo đức, luân lý và tôn giáo có thể ảnh hưởng đến cảm nhận của một người về việc sinh con so với việc chọn chấm dứt thai kỳ. Các yếu tố kinh tế - xã hội có vai trò tối quan trọng; sự ổn định tài chính của cả cha lẫn mẹ sẽ ảnh hưởng đến quyết định, cũng như việc em bé có thể tác động thế nào đến chuyện học hành hoặc công việc trong tương lai. Một số người cân nhắc việc một em bé mới sẽ ảnh hưởng ra sao đến sức khỏe và cuộc sống của những đứa con hiện có, và sẽ tác động thế nào đến mối quan hệ giữa người mẹ và người cha.
Cặp đôi có thể không muốn nuôi con trong môi trường họ đang sống, trong khi những người khác muốn tránh cho em bé nguy cơ bị dị tật thể chất do việc sử dụng ma túy hoặc rượu bia trước (hoặc thậm chí trong) thai kỳ. Cũng có những người đơn giản là chưa sẵn sàng làm cha mẹ vì cảm thấy mình còn quá trẻ, chưa chuẩn bị hoặc không thể làm được vì nhiều lý do khác.
Biện pháp tránh thai thất bại
Guttmacher Institute (Viện Guttmacher) báo cáo rằng gần như một trăm phần trăm phụ nữ Bắc Mỹ từng giao hợp và trong độ tuổi từ mười lăm đến bốn mươi bốn đã từng sử dụng ít nhất một biện pháp tránh thai. Hơn nữa, khoảng sáu mươi phần trăm trong số họ hiện vẫn đang sử dụng một biện pháp.
Trong số phụ nữ ở độ tuổi sinh sản, các biện pháp tránh thai phổ biến nhất là những biện pháp dễ đảo ngược, dẫn đầu là Thuốc tránh thai, Vòng tránh thai trong tử cung (IUD) và bao cao su nam. Tuổi tác, các yếu tố kinh tế - xã hội, và việc họ đã từng kết hôn hay đã có con hay chưa là những yếu tố quyết định lựa chọn biện pháp tránh thai.
Ngay cả khi sử dụng hoàn hảo, các biện pháp tránh thai vẫn có khả năng thất bại; một số hình thức có nguy cơ mang thai ngoài ý muốn cao hơn nhiều, chẳng hạn như Phương pháp xuất tinh ngoài hoặc Phương pháp tính ngày (Rhythm Method). Khi dựa vào dụng cụ hoặc thuốc, miếng xốp tránh thai, thuốc diệt tinh trùng, bao cao su nam và mũ chụp cổ tử cung thường có tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn cao nhất - cả khi tuân thủ nghiêm ngặt lẫn khi tuân thủ ở mức trung bình các hướng dẫn sử dụng. Ngược lại, thuốc tránh thai thất bại ở dưới 1 trên 100 phụ nữ mỗi năm nếu dùng hoàn hảo, và ở khoảng 7 trên 100 phụ nữ nếu dùng như thông thường, khi quên uống hoặc uống muộn.
Hãy nhớ rằng có những biện pháp phẫu thuật gần như - nhưng không hoàn toàn - chắc chắn ngăn được việc thụ thai; đó là Thắt ống dẫn trứng và Thắt ống dẫn tinh.
Biện pháp duy nhất chắc chắn ngăn được việc mang thai ngoài ý muốn là Kiêng quan hệ tình dục. Áp dụng cách này không có nghĩa là cặp đôi không thể tận hưởng những hình thức kích thích khoái cảm khác. Có rất nhiều hình thức: thủ dâm, mát-xa gợi cảm, mát-xa tình dục (ví dụ kích thích dương vật bằng tay hoặc kích thích âm đạo bằng ngón tay), hoặc dùng đồ chơi tình dục.
Quan hệ bằng miệng là một cách tuyệt vời khác để mang lại khoái cảm cho nửa kia mà không có nguy cơ mang thai, nhưng nó cũng kéo theo những hệ quả khác cần cân nhắc, chủ yếu là các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STD/STI) phổ biến nhất có thể lây qua liếm âm hộ và/hoặc mút dương vật gồm virus Herpes simplex, virus u nhú ở người (HPV), bệnh lậu, chlamydia và giang mai.
Làm gì khi mang thai ngoài ý muốn
Thuốc tránh thai khẩn cấp (Morning After Pill) là tuyến phòng vệ tức thời của người phụ nữ trước nguy cơ mang thai. Thuốc nên được uống càng sớm càng tốt sau khi quan hệ, lý tưởng nhất là trong vòng bảy mươi hai giờ (một số loại có tác dụng đến năm ngày), vì thuốc chủ yếu hoạt động bằng cách trì hoãn sự rụng trứng. Đây được xem là một hình thức tránh thai khẩn cấp và không dành để sử dụng thường xuyên; ở nhiều quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, thuốc được bán tại nhà thuốc mà không cần đơn. Hãy nhớ rằng thuốc có thể gây ra những tác dụng phụ gây đau.
Khi đã thụ thai, người phụ nữ có một vài lựa chọn về cách tiếp tục với thai kỳ của mình. Mỗi lựa chọn đều có những rủi ro riêng cũng như những hệ quả ngắn hạn và dài hạn. Một hướng là mang thai đến đủ tháng và giữ lại em bé, hoặc cho làm con nuôi. Ngoài ra, việc chủ động loại bỏ thai nhi hoặc phôi thai khỏi tử cung được gọi là phá thai. Khoảng bốn trên mười ca mang thai ngoài ý muốn tại Hoa Kỳ kết thúc theo cách này, phổ biến nhất là bằng thuốc hoặc bằng thủ thuật ngoại khoa. Theo "The Gynecological Sourcebook" (Sổ tay phụ khoa) (2003), khoảng bốn mươi ba phần trăm phụ nữ đã từng phá thai chủ động ít nhất một lần trước tuổi bốn mươi lăm. (Dù không thực sự là một 'lựa chọn', cũng có những nguyên nhân tự nhiên hoặc biến chứng thai kỳ có thể dẫn đến sảy thai tự nhiên, thường được gọi tắt là sảy thai. Điều này có thể xảy ra trong giai đoạn đầu của thai kỳ, thường là trong ba tháng đầu tiên sau khi thụ tinh.)
Hãy liên hệ phòng khám của bác sĩ, phòng khám Kế hoạch hóa gia đình tại địa phương hoặc tìm trên internet để biết thêm thông tin và các nguồn hỗ trợ tại địa phương về cách phòng tránh, hoặc đối phó với, việc mang thai ngoài ý muốn.
Lời kết
Những người chọn có đời sống tình dục cần nhận thức rằng họ có nguy cơ mang thai, ngay cả khi có dùng biện pháp tránh thai. Khi một người không muốn có con, việc áp dụng các biện pháp giảm thiểu nguy cơ càng trở nên quan trọng. Hãy tìm hiểu về khả năng mang thai, thực hành tình dục an toàn (hoặc kiêng quan hệ tình dục), và cân nhắc dùng kết hợp hai biện pháp tránh thai, chẳng hạn vừa dùng thuốc tránh thai vừa dùng bao cao su.
