Testen op soa's

Als je je nog nooit hebt laten testen op een seksueel overdraagbare aandoening / infectie (soa), helpt dit artikel je voor te bereiden op wat je kunt verwachten als je voor een controle gaat.

Als je op het punt staat een seksuele relatie met een nieuwe partner te beginnen, is het heel belangrijk dat jullie je allebei vooraf laten testen op soa's. Veel soa's geven weinig of geen zichtbare symptomen, en jij en/of je mogelijke nieuwe partner kunnen een infectie van een eerdere ontmoeting met je meedragen zonder het zelfs maar te weten. Soa's kunnen levensbedreigend (of op zijn minst levensveranderend) zijn en moeten altijd heel serieus worden genomen. Onthoud dat als je seks hebt met een nieuwe partner, jullie in feite allebei seks hebben met elke partner die een van jullie ooit heeft gehad - een ontnuchterende gedachte!

Het kan ook zijn dat je symptomen hebt die op een mogelijke soa wijzen en dat je besluit je te laten nakijken. Oké - je bent dus zenuwachtig, toch? Je begint terug te denken aan wat je het afgelopen jaar hebt gedaan. Je denkt terug aan die keer dat je die vrouw in de bar of die knappe jongen in de club tegenkwam en hem of haar in het vuur van het moment mee naar huis nam voor een one-night stand; of aan die keer dat je die enorme ruzie had met je ex omdat zij of hij je had bedrogen, maar jullie het nog een laatste keer deden. Je vraagt je af: heeft hij een condoom gebruikt toen hij met die andere vrouw was, of heeft zij zich beschermd toen ze me bedroog? Kan die man of die vrouw van die one-night stand iets onder de leden hebben gehad zonder het me te vertellen?

De afspraak maken

Je denkt aan al die dingen terwijl je belt om een afspraak te maken voor je seksuele gezondheidscontrole; je breekt het zweet uit en hangt op. Verlos jezelf uit je lijden, pak die telefoon, bel en maak de afspraak. Het is het beste wat je voor jezelf kunt doen en het is echt niet zo'n groot ding. Het beste is om uit te zoeken wat er eventueel mis is en het dan aan te pakken. Nu vertellen we je wat je kunt verwachten als je eenmaal bij de dokter bent, en hoe je er vrij pijnloos doorheen komt!

Als je bij de kliniek aankomt

Zodra je bij de praktijk aankomt, meld je je aan en vul je wat formulieren in. Op de formulieren wordt gevraagd naar persoonsgegevens zoals waar je woont, je leeftijd, geboortedatum en verzekeringsgegevens. Je naam wordt omgeroepen en een verpleegkundige brengt je naar de onderzoekskamer. Je wordt gewogen, krijgt een bekertje en wordt naar het toilet gestuurd. Gebruik de kleine, afzonderlijk verpakte hygiënische doekjes die klaarliggen om je intieme delen schoon te maken. Dat is om alle bacteriën weg te vegen en een schoon, steriel urinemonster te krijgen. Als je uit het toilet komt, brengt de verpleegkundige je naar de kamer waar het onderzoek plaatsvindt. De verpleegkundige doet dan het eerste deel van je onderzoek, zoals je bloeddruk meten (die inmiddels misschien wat hoog is) en je hartslag (je hart voelt misschien alsof het op hol slaat), en stelt je een paar vragen, zoals "Wanneer was je laatste menstruatie?" (voor vrouwen) en "Zijn er dingen waar de dokter speciaal naar moet kijken?"

Daarna geeft de verpleegkundige je een schort en verlaat de kamer. Als je je hebt omgekleed, wat gebeurt er dan? Je zit en wacht nog wat langer. Je kijkt de kamer rond; je ziet wat tijdschriften in het rek aan de deur, dus je pakt er een om je zenuwen wat te kalmeren. Net als je een artikel vindt dat echt interessant klinkt en dat je graag wilt lezen... klop klop. De dokter kan je nu ontvangen.

De meeste artsen proberen een soort gesprekje te voeren, zodat je zenuwen wat tot rust komen en zij/hij met je lichamelijk onderzoek kan beginnen. De meesten beginnen met een heleboel vragen, zoals: wanneer was je voor het laatst intiem met iemand? Op welke leeftijd ben je begonnen met intieme relaties? Heb je ooit onbeschermde seks gehad met iemand? Hoeveel partners heb je gehad? Doe jezelf bij deze een plezier en lieg niet. Je kunt beter eerlijk zijn tegen je arts, zodat je zo goed mogelijk geholpen kunt worden.

Lichamelijk onderzoek bij vrouwen

Als alle voorbereidingen achter de rug zijn, gaat de dokter verder met het lichamelijk onderzoek. Mannen die dit lezen: tenzij je wilt weten wat vrouwen doormaken tijdens een gynaecologisch onderzoek, kun je gerust doorgaan naar het volgende deel. Vrouwen, dit is ongeveer wat je kunt verwachten.

Je moet achterover gaan liggen (maak het jezelf zo comfortabel mogelijk), je voeten in een paar beensteunen leggen, en de dokter vraagt je om je zo goed mogelijk te ontspannen. Hoe minder gespannen je bent, hoe beter deze hele ervaring zal zijn. Adem en verplaats jezelf in gedachten naar een fijnere plek. Ontspan je vaginale spieren en daar gaat het speculum naar binnen. Het kan een beetje koud aanvoelen; meestal probeert de dokter het in warm water op te warmen. Het speculum wordt gebruikt om de vaginawanden open te houden terwijl de dokter je uitstrijkje maakt en kweken afneemt.

Het uitstrijkje gaat als volgt: een plastic instrument wordt in de vagina gebracht en langs de baarmoederhals geschraapt. Zo kan er een monster van cellen van de baarmoederhals worden afgenomen om te testen. Het uitstrijkje test op afwijkende cellen die kankerachtig kunnen zijn of tot kanker kunnen leiden als ze niet worden behandeld. Hetzelfde monster kan ook worden getest op het humaan papillomavirus (HPV), een veelvoorkomende infectie die veel vrouwen oplopen; het virus zelf is niet te genezen, maar de meeste infecties verdwijnen vanzelf, en de celveranderingen en wratten die het veroorzaakt zijn te behandelen.

Daarna vraagt de dokter of je een bacteriekweek wilt laten doen. Zeg ja. Deze kweek test op chlamydia en gonorroe. Beide zijn seksueel overdraagbare aandoeningen die meestal symptoomloos zijn (wat betekent dat je geen zichtbare symptomen hebt die je laten weten dat er een infectie is) en die kunnen leiden tot een bekkenontsteking en je mogelijk onvruchtbaar kunnen maken als je ze niet laat behandelen.

Als deze twee tests klaar zijn, wordt het speculum verwijderd; de dokter trekt handschoenen aan, maakt een vinger glad met glijmiddel en brengt die in je vagina terwijl er op je buik wordt gedrukt. De reden? Om je inwendige organen (eierstokken en baarmoeder) te voelen en na te gaan of er geen afwijkingen zijn. De vinger gaat eruit, en raad eens... je bent klaar! Kleed je aan en zie de dokter weer in de spreekkamer. Bespreek anticonceptiemethoden als je iets voorgeschreven wilt krijgen. De dokter belt je over ongeveer twee weken met de uitslag van het uitstrijkje en de kweken. Maar vraag voordat je weggaat nog om één ding... een bloedtest op hiv. Als je het lichamelijk onderzoek toch laat doen, laat het dan meteen goed en volledig doen.

Lichamelijk onderzoek bij mannen

Je lichamelijk onderzoek verloopt ongeveer als volgt. De dokter gaat verder met het onderzoek en controleert je uitwendig op bultjes, uitslag of iets anders ongewoons. De dokter kijkt of er wratten zijn en vraagt of je pijn hebt gehad bij het plassen of afscheiding uit de penis. De dokter wil ook weten of je onlangs een opgezette keel of ergens opgezette klieren hebt gehad. Hij/zij controleert je schaamhaar, de plasbuisopening en je anus (de dokter moet misschien een rectaal toucher doen als er een kans is op wratten of een prostaatontsteking). Dan komt het deel waar mannen tegen opzien - tegenwoordig meestal gewoon in een bekertje plassen, al nemen sommige klinieken nog een uitstrijkje van het puntje van de penis. Hoe dan ook gaat het monster naar het lab om te worden onderzocht op seksueel overdraagbare aandoeningen (gonorroe en chlamydia). Bijna klaar.

Daarna controleert de dokter op een liesbreuk door je balzak vast te houden terwijl je moet hoesten. Het is voorbij... "Jaaa!!!" Maar wacht, nog één ding. Net als we de vrouwen hebben verteld: zorg dat je om je bloedtest op hiv vraagt. Dat is het enige waar de urinetest of het uitstrijkje niet op test, terwijl het een heel belangrijke test is om te laten doen.

Conclusie

Zo, daar heb je het: de seksuele gezondheidscontrole in een notendop. Als de dokter iets vindt, kan het vaak nog dezelfde dag worden behandeld. Chlamydia wordt meestal behandeld met een week antibiotica in pilvorm, en gonorroe met één enkele antibioticaprik.

Was het nou zo erg? Misschien een klein beetje, maar was het het waard? Absoluut! Wil je weten hoe je al die spanning voor de test de volgende keer het best kunt verminderen? Gebruik bescherming elke keer dat je op welke manier dan ook intiem bent met iemand anders, tenzij je een vertrouwde, langdurige relatie hebt waarin jullie allebei al getest zijn. Alles wat je nodig hebt, vind je in de winkel: condooms, vrouwencondooms en dental dams (voor orale seks). Je kunt ook naar de soa-poli bij jou in de buurt gaan, waar veel van deze dingen gratis verkrijgbaar zijn.