Εθισμός στο σεξ

Η καταναγκαστική σεξουαλική συμπεριφορά, που συχνά αποκαλείται σεξουαλικός εθισμός, αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως πραγματικό πρόβλημα, με ομοιότητες με τον εθισμό στο αλκοόλ και στις ουσίες ή με τον καταναγκαστικό τζόγο. Το άτομο με σεξουαλικό εθισμό εθίζεται στις νευροχημικές αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα κατά τη σεξουαλική συμπεριφορά, όπως ακριβώς ένα άτομο εξαρτημένο από ουσίες εθίζεται στα αποτελέσματα της ‘ένεσης’ ηρωίνης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η έκφραση του εαυτού ως σεξουαλικού όντος, μια έντονα ευχάριστη εμπειρία που εμπλουτίζει τη ζωή για τη συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού, είναι από τη φύση της εθιστική. Αντί να απολαμβάνει το σεξ ως πηγή σωματικής ηδονής που επιβεβαιώνει τον εαυτό, το άτομο με σεξουαλικό εθισμό έχει μάθει να στηρίζεται στο σεξ για παρηγοριά από τον πόνο, για φροντίδα ή για ανακούφιση από το στρες· αυτό είναι συγκρίσιμο με τη σκόπιμη χρήση αλκοόλ από ένα άτομο με αλκοολισμό.

Οι ρίζες του σεξουαλικού εθισμού βρίσκονται συνήθως στην εφηβεία ή στην παιδική ηλικία. Για παράδειγμα, το παιδί συχνά μεγαλώνει σε ένα χαοτικό, εχθρικό ή παραμελημένο σπίτι· ή η οικογένεια μπορεί κατά τα άλλα να ήταν απολύτως φυσιολογική, αλλά το παιδί μεγαλώνει συναισθηματικά διψασμένο για αγάπη, επειδή η τρυφερότητα σπάνια εκφράζεται. Το παιδί μπορεί να καταφεύγει ξανά και ξανά στον αυνανισμό για να ξεφύγει, για παράδειγμα, από τους βίαιους καβγάδες των γονιών του ή για να αναπληρώσει μια ασυνείδητη έλλειψη προσοχής ή τρυφερότητας.

Ο αυνανισμός θα έπρεπε να είναι ένα φυσιολογικό και φυσικό κομμάτι της παιδικής ηλικίας, όμως για το μοναχικό παιδί, το παιδί που κακοποιείται ή απορρίπτεται, μπορεί να γίνει ένα τακτικό ηρεμιστικό που κρύβει τον εσωτερικό πόνο. Σταδιακά το σεξ γίνεται υποκατάστατο για άλλα πράγματα, μια βολική πράξη στην οποία καταφεύγει κανείς σε κάθε είδους ανάγκη, από την απόδραση από τη βαρεμάρα και το άγχος μέχρι τη δυνατότητα να κοιμηθεί το βράδυ.

Εναλλακτικά, το παιδί μπορεί να μυηθεί στο σεξ με ακατάλληλους τρόπους. Αντί για τον φυσιολογικό σεξουαλικό πειραματισμό που συχνά γίνεται από περιέργεια ανάμεσα σε παιδιά παρόμοιας ηλικίας καθώς μεγαλώνουν, κάποια παιδιά υφίστανται σεξουαλική κακοποίηση (ένας ενήλικας εμπλέκεται σε σεξουαλική δραστηριότητα με παιδί). Ή το άτομο που μυεί το παιδί σε σεξουαλικές εμπειρίες μπορεί να είναι ένα άλλο παιδί, πέντε ή περισσότερα χρόνια μεγαλύτερο (π.χ. ένα μεγαλύτερο ξαδέρφι, ένα άτομο που κάνει μπέιμπι σίτινγκ κ.λπ.), όπου η σεξουαλική εμπειρία δεν βιώνεται ως αμοιβαία. Σε αυτές τις εμπειρίες υπάρχει συχνά ένας συνδυασμός φυσικής περιέργειας, πρωτόγνωρων ευχάριστων αισθήσεων και συναισθημάτων φόβου ή ντροπής. Ο φόβος και η ντροπή μπορεί να ενταθούν από απειλές του μεγαλύτερου ατόμου, που στοχεύουν να εξασφαλίσουν τη συνεργασία του παιδιού και να το εμποδίσουν να πει σε οποιονδήποτε τι συνέβη.

Μπορεί να εδραιωθεί ένα μοτίβο αναζήτησης παρόμοιων εμπειριών σε όλη τη ζωή του ατόμου, όπου η σεξουαλική ηδονή συνδυάζεται με φόβο ή ντροπή. Όταν το παιδί μεγαλώσει, μπορεί να διεγείρεται από το σεξ σε καταστάσεις υψηλού ρίσκου που ασυνείδητα προκαλούν φόβο ή σε συνθήκες μυστικότητας που τρέφονται από την ντροπή.

Ορισμένα χαρακτηριστικά του εθισμού στο σεξ

Η σεξουαλική συμπεριφορά προκαλεί ντροπή. Το άτομο με εθισμό ντρέπεται για ό,τι κάνει ή, ακριβέστερα, για ό,τι έχει κάνει, συνήθως αμέσως μετά από σεξουαλικές πράξεις που παραβιάζουν κάποιες από τις αρχές του. Ή η ντροπή μπορεί να απωθείται, χαρακτηρίζοντας τη συμπεριφορά φυσιολογική για ‘έναν αληθινό άντρα’ - ή στρέφοντας την προσοχή στους άλλους: "Αυτή το ήθελε." Έτσι, ένας παντρεμένος άντρας μπορεί να νιώσει τύψεις αφού κάνει σεξ με τη γυναίκα του καλύτερού του φίλου, να εκλογικεύσει ότι ο φίλος του δεν την ικανοποιούσε σεξουαλικά και να αποφεύγει στη συνέχεια να πλαγιάσει με τη δική του γυναίκα, όλα σε μια μάταιη προσπάθεια να αρνηθεί ότι υπάρχει πρόβλημα ή ότι έχει κάνει κάτι κακό.

Η σεξουαλική συμπεριφορά είναι κρυφή. Το άτομο με σεξουαλικό εθισμό ζει όλο και περισσότερο μια διπλή ζωή - ίσως γνωστό, σεβαστό και θαυμαστό στη δημόσια ζωή του, αλλά κρυφά να επιδίδεται τακτικά σε σεξουαλικές πράξεις που θα σόκαραν τους ανθρώπους που το γνωρίζουν και το αγαπούν. Έτσι (για παράδειγμα), ένας ιεροκήρυκας με σεξουαλικό εθισμό μπορεί να χαίρει βαθιάς εκτίμησης το πρωί της Κυριακής επειδή κηρύττει για την αμαρτωλότητα της μοιχείας και της πορνείας, και το απόγευμα της Δευτέρας να επιδίδεται ο ίδιος σε αυτές τις συμπεριφορές σε ένα στούντιο μοντέλων ή σε ένα βιβλιοπωλείο για ενήλικες. Ή ένας άντρας μπορεί να πει στο άτομο με το οποίο έχει σχέση ότι πηγαίνει να επισκεφτεί έναν φίλο, αλλά στην πραγματικότητα να πάει σε ένα πάρκο αναζητώντας ανώνυμο σεξ.

Η σεξουαλική συμπεριφορά είναι κακοποιητική. Παραβιάζει την επιλογή κάποιου άλλου ή ξεπερνά την κατανόησή του. Για παράδειγμα, ένας άντρας που χειραγωγεί ή εξαναγκάζει το άτομο με το οποίο βγαίνει σε σεξουαλική επαφή μαζί του, ή η γυναίκα με τη μισοξεκούμπωτη μπλούζα που σκύβει προς έναν ανυποψίαστο συνάδελφο και "κατά λάθος" αποκαλύπτει το στήθος της, ή ο άντρας που αναζητά πολυσύχναστα εμπορικά κέντρα για να τριγυρίζει μέσα στο πλήθος και να ‘χουφτώνει’. Πολύ χειρότερα είναι οι ενήλικοι άντρες και γυναίκες που εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη των παιδιών και καταχρώνται την εξουσία τους πάνω τους, ξεγελώντας τα ώστε να κάνουν σεξουαλικές πράξεις μαζί τους. Το σεξ μπορεί επίσης να είναι κακοποιητικό για το ίδιο το άτομο με σεξουαλικό εθισμό, όπως ο αυνανισμός μέχρι σωματικού τραυματισμού ή τα κοψίματα και τα τσιμπήματα στο ίδιο του το σώμα για σεξουαλική διέγερση.

Οι διαφορετικές μορφές του σεξουαλικού εθισμού

Ο σεξουαλικός εθισμός μπορεί να πάρει πολλές διαφορετικές μορφές. Το άτομο μπορεί να είναι εθισμένο κυρίως σε μία συμπεριφορά, όπως το σεξ με εκδιδόμενα άτομα, αλλά γενικά καταφεύγει σε ποικιλία σεξουαλικών συμπεριφορών. Σκέψου, για παράδειγμα, τον πωλητή που μπορεί να παρακολουθεί τις χορεύτριες σε ένα τόπλες μπαρ σε ένα επαγγελματικό γεύμα, να κάνει σεξ με μια εκδιδόμενη γυναίκα από υπηρεσία συνοδών στο δωμάτιο του ξενοδοχείου του ένα βράδυ σε επαγγελματικό ταξίδι, να επιστρέψει σπίτι και να κάνει σεξ με τη γυναίκα του φαντασιωνόμενος το σεξουαλικό μασάζ που έκανε τον προηγούμενο μήνα. Ο κατάλογος των μορφών του σεξουαλικού εθισμού θα ήταν ατελείωτος και μεγαλώνει όσο μεγαλώνει η ανάγκη των ατόμων με εθισμό να βρίσκουν νέους τρόπους σεξουαλικής συγκίνησης.

Ένα άλλο γνώρισμα του σεξουαλικού εθισμού είναι ότι εξελίσσεται προοδευτικά. Δηλαδή, οι συνήθεις συμπεριφορές γίνονται σταδιακά πιο συχνές, πιο ποικίλες και πιο ακραίες - με πιο συχνές και πιο ακραίες συνέπειες. Σε περιόδους που ο εθισμός φαίνεται να είναι υπό έλεγχο, το άτομο απλώς περνά από μία από τις συνηθισμένες φάσεις της διαδικασίας, στην οποία μεταβαίνει από τη σεξουαλική εκτόνωση στον έλεγχό της. Η φάση του ελέγχου αναπόφευκτα καταρρέει με τον καιρό (είτε σε μία ώρα, είτε σε μία εβδομάδα, έναν μήνα ή έναν χρόνο) και το άτομο επιστρέφει ξανά στη συμπεριφορά, παρά την υπόσχεση που έδωσε στον εαυτό του ή σε άλλους ότι δεν θα το ξανακάνει ποτέ. Όταν η έκσταση της εκτόνωσης εξαντληθεί, το άτομο συχνά νιώθει τύψεις για την αποτυχία του και, με μεγάλη αποφασιστικότητα, περνά ξανά σε μια νέα περίοδο αποχής από τη συμπεριφορά, ώσπου η αποφασιστικότητά του να εξασθενήσει ξανά. Χωρίς βοήθεια, έτσι ζει τη ζωή του το άτομο με σεξουαλικό εθισμό.

Το διαδίκτυο έχει γίνει η νεότερη και ταχύτερα αναπτυσσόμενη μορφή σεξουαλικής εκτόνωσης για πολλά άτομα με σεξουαλικό εθισμό. Πολλά από αυτά έχουν προσθέσει το σεξ μέσω υπολογιστή στο ρεπερτόριό τους, καθώς καλύπτει την ανάγκη για ‘περισσότερο, ευκολότερο και καλύτερο’. Για το άτομο με εθισμό στο διαδικτυακό σεξ, όλο και περισσότερος χρόνος αφιερώνεται στο σερφάρισμα, στα κατεβάσματα, στον αυνανισμό, στην ανάγνωση πληροφοριών σε σεξουαλικούς πίνακες ανακοινώσεων, στη ζωντανή ανταλλαγή σεξουαλικού περιεχομένου με άλλους σε σεξουαλικά chat rooms ή μέσω κάμερας υπολογιστή, ή στη σκηνοθεσία των δικών του ζωντανών σεξουαλικών σόου σε διαδραστικούς ιστότοπους. Το διαδίκτυο απλώς τυχαίνει να προσφέρει πολλά από όσα αναζητούν τα άτομα με σεξουαλικό εθισμό, όλα όμως σε ένα σημείο: απομόνωση, μυστικότητα, υλικό για φαντασιώσεις, ατελείωτη ποικιλία, διαθεσιμότητα όλο το εικοσιτετράωρο, άμεση πρόσβαση, γρήγορο τρόπο επιστροφής και χαμηλό ή μηδενικό κόστος.

Καθώς ένα από τα χαρακτηριστικά του σεξουαλικού εθισμού είναι ότι εξελίσσεται προοδευτικά, τα άτομα με σεξουαλικό εθισμό στο διαδίκτυο συχνά βιώνουν ταχεία επιδείνωση του εθισμού τους. Οι νέες σεξουαλικές συγκινήσεις οδηγούν στο να ξοδεύεται τεράστιος χρόνος, σε ταχύτερη μετάβαση σε πιο ακραίες συμπεριφορές, σε μεγαλύτερα ρίσκα και σε συχνότερες αποκαλύψεις. Η επιταχυμένη εξέλιξη του προβλήματος μέσω του διαδικτύου μπορεί, ειρωνικά, να αποδειχθεί ευλογία, αφού μπορεί να φέρει το άτομο πιο γρήγορα στη φάση των συνεπειών και να το κάνει να ζητήσει βοήθεια νωρίτερα.

Ακολουθούν μερικές από τις πιο συνηθισμένες μορφές σεξουαλικού εθισμού.

Αν και κάποια άτομα χωρίς σεξουαλικό εθισμό μπορεί σε κάποια φάση της ζωής τους να εμπλακούν σε μία ή περισσότερες από τις παρακάτω συμπεριφορές, σεξουαλικός εθισμός υπάρχει μόνο όταν υπάρχει ακατανίκητη ανάγκη επανάληψης αυτών των συμπεριφορών και αναπτύσσονται συνήθειες γύρω από αυτές. Αυτό έχει ως πιθανή συνέπεια να προκαλούνται και άλλα προβλήματα στη ζωή τους.

• Καταναγκαστικός αυνανισμός
• Καταναγκαστικό σεξ με εκδιδόμενα άτομα
• Ανώνυμο σεξ με πολλούς συντρόφους, όπου το σεξ είναι ο μόνος σκοπός και δεν δημιουργείται καμία σχέση (ούτε καν γνωριμία) με το άλλο άτομο.
• Πολλαπλές σχέσεις έξω από μια δεσμευμένη σχέση, ή διαδοχικές σχέσεις.
• Συχνές επισκέψεις σε τόπλες μπαρ, στούντιο μοντέλων, σολάριουμ με σεξουαλικό προσανατολισμό, βιβλιοπωλεία για ενήλικες ή καταστήματα σεξουαλικού μασάζ.
• Συνήθης επιδειξιμανία
• Συνήθης ηδονοβλεψία
• Ακατάλληλο σεξουαλικό άγγιγμα
• Σεξουαλική κακοποίηση παιδιών
• Βιασμός

Εθισμός στο σεξ και στην αγάπη

Έχει γίνει διάκριση ανάμεσα στον εθισμό στο σεξ και σε αυτό που αποκαλείται 'εθισμός στο σεξ και στην αγάπη'. Ο δεύτερος αφορά ένα εθιστικό μοτίβο δημιουργίας ερωτικών σχέσεων με συγκεκριμένα πρόσωπα, όπου το πρόσωπο και η σχέση, καθώς και το σεξ με αυτό το πρόσωπο, αποτελούν όλα μέρος της έλξης για το άτομο με εθισμό. Ενώ τα ίδια στοιχεία είναι φυσιολογικά σε μια υγιή σχέση, τα άτομα με εθισμό στο σεξ και στην αγάπη δεν βρίσκουν ποτέ ολοκλήρωση και μονιμότητα σε καμία από τις σχέσεις που ξεκινούν. Συνεχίζουν να αναζητούν ικανοποίηση σε μια άλλη σχέση, αλλά τη βρίσκουν κενή, απαιτητική ή αγχωτική.

Τα άτομα με εθισμό στο σεξ και στην αγάπη μπορεί να έχουν ταυτόχρονα αρκετές σχέσεις με διαφορετικά πρόσωπα ή να περνούν διαδοχικά από τη μία στην άλλη, αφήνοντας την καθεμία όταν η αρχική "ευφορία" ξεθωριάσει. Ή μπορεί να έχουν μια κύρια σχέση (όπως έναν γάμο), με σπίτι, παιδιά και άλλα σημάδια μονιμότητας, αλλά να επιστρέφουν περιοδικά σε κρυφές σχέσεις με νέα πρόσωπα.

Ο εθισμός στο σεξ, αντίθετα, είναι συνήθως μια ενασχόληση με τη σεξουαλική διέγερση και τη σεξουαλική εκτόνωση, που συχνά έχει ελάχιστη σχέση με το ποιο είναι το άλλο πρόσωπο και δεν απαιτεί καμία σχέση. Αντίθετα, για το άτομο με σεξουαλικό εθισμό αυτό που μετράει είναι η φόρτιση που παίρνει από την εικόνα, είτε πρόκειται για ένα άγνωστο πρόσωπο που είδε σε ένα αυτοκίνητο ή σε μια γωνία του δρόμου, για διεγερτικά μέρη του σώματος, για μια ερωτική φωτογραφία είτε για τη δική του φαντασίωση.

Θεραπεία

Ένας άντρας ή μια γυναίκα με σεξουαλικό εθισμό έχει την επιλογή να ζητήσει επαγγελματική βοήθεια, είτε μέσω ψυχοθεραπείας είτε με εισαγωγή σε εξειδικευμένο θεραπευτικό κέντρο.

Οι συνεδρίες ψυχοθεραπείας έχουν το πλεονέκτημα ότι είναι πιο διακριτικές και επιβαρύνουν λιγότερο τα οικονομικά του ατόμου. Ωστόσο, για ένα άτομο που διαπράττει σοβαρά αδικήματα εξαιτίας του σεξουαλικού του εθισμού, συνιστάται η εισαγωγή σε εξειδικευμένο κέντρο, καθώς έτσι απομακρύνεται από το περιβάλλον όπου μπορεί να επιδίδεται σε τόσο βλαβερή συμπεριφορά.

Αν πιστεύεις ότι εσύ, το άτομο με το οποίο έχεις σχέση ή κάποιο άτομο που γνωρίζεις μπορεί να έχει σεξουαλικό εθισμό, απευθύνσου σε επαγγελματία υγείας το συντομότερο δυνατό.