اعتیاد جنسی

رفتار جنسی وسواسی که اغلب اعتیاد جنسی نامیده می‌شود، بیش از پیش به‌عنوان مشکلی واقعی شناخته می‌شود که به اعتیاد به الکل و مواد مخدر یا قمار وسواسی شباهت دارد. فرد معتاد به سکس به تغییرات عصبی-شیمیایی‌ای که هنگام رفتار جنسی در بدن رخ می‌دهد معتاد می‌شود، درست همان‌طور که یک معتاد به مواد مخدر به اثرات ‘تزریق’ هروئین وابسته می‌شود.

این به آن معنا نیست که ابراز خود به‌عنوان موجودی جنسی، که برای اکثریت مردم تجربه‌ای به‌شدت لذت‌بخش و زندگی‌بخش است، ذاتاً واقعیتی اعتیادآور باشد. برخلاف لذت بردن از سکس به‌عنوان منبعی از لذت جسمی که خود را تأیید می‌کند، فرد معتاد به سکس آموخته است برای تسکین درد، برای پرورش عاطفی یا رهایی از استرس به سکس تکیه کند؛ این با استفاده‌ی هدفمند فرد الکلی از الکل قابل مقایسه است.

ریشه‌های اعتیاد جنسی معمولاً به نوجوانی یا کودکی بازمی‌گردد. برای نمونه، کودک اغلب در خانه‌ای آشفته، خصمانه یا بی‌توجه بزرگ می‌شود؛ یا ممکن است خانواده از جهات دیگر کاملاً عادی بوده باشد، اما کودک از نظر عاطفی تشنه‌ی محبت بزرگ می‌شود، چون محبت به‌ندرت ابراز می‌شود. برای نمونه، کودک ممکن است بارها به خودارضایی پناه ببرد تا از دعواهای خشونت‌آمیز والدین بگریزد، یا تا کمبود ناخودآگاه توجه یا محبت را جبران کند.

خودارضایی باید بخشی عادی و طبیعی از کودکی باشد، اما برای کودک تنها، آزاردیده یا طردشده می‌تواند به آرام‌بخشی همیشگی برای پنهان کردن درد درونی تبدیل شود. سکس کم‌کم جایگزین چیزهای دیگر می‌شود؛ کاری دم‌دستی که در هر نوع نیازی به آن پناه برده می‌شود، از گریز از ملال تا احساس اضطراب و تا توانستن به خواب رفتن در شب.

از سوی دیگر، ممکن است کودک به شیوه‌هایی نامناسب با سکس آشنا شود. به جای کنجکاوی‌ها و تجربه‌گری‌های جنسی عادی که در دوران رشد اغلب از سر کنجکاوی میان کودکان هم‌سن رخ می‌دهد، برخی کودکان در معرض سوءاستفاده‌ی جنسی قرار می‌گیرند (درگیر شدن یک بزرگسال در فعالیت جنسی با کودک). یا کسی که کودک را با تجربه‌های جنسی آشنا می‌کند ممکن است کودک دیگری باشد که پنج سال یا بیشتر از او بزرگ‌تر است (برای مثال یک عموزاده یا خاله‌زاده‌ی بزرگ‌تر، پرستار بچه و غیره)، به طوری که تجربه‌ی جنسی دوطرفه حس نمی‌شود. در این تجربه‌ها اغلب آمیزه‌ای از کنجکاوی طبیعی، احساسات لذت‌بخش تازه‌یافته و احساس ترس یا شرم وجود دارد. ترس و شرم ممکن است با تهدیدهایی که فرد بزرگ‌تر برای جلب همکاری کودک و جلوگیری از اینکه کودک ماجرا را به کسی بگوید به کار می‌برد، شدیدتر شود.

ممکن است الگویی شکل بگیرد که فرد در سراسر زندگی‌اش به دنبال تجربه‌های مشابهی برود که آمیزه‌ای از لذت جنسی و ترس یا شرم دارند. وقتی کودک بزرگ می‌شود، ممکن است سکس در موقعیت‌های پرخطری که ناخودآگاه ترس ایجاد می‌کنند، یا در شرایط پنهانی که از شرم تغذیه می‌کنند، او را تحریک کند.

برخی از ویژگی‌های اعتیاد جنسی

رفتار جنسی شرم‌آور است. فرد معتاد از کاری که انجام می‌دهد، یا دقیق‌تر از کاری که انجام داده است، احساس شرم می‌کند؛ معمولاً بلافاصله پس از اعمال جنسی‌ای که برخی از معیارهای خود او را زیر پا می‌گذارند. یا ممکن است شرم انکار شود، با عادی خواندن آن برای ‘یک مرد واقعی’ - یا با تمرکز بر دیگران: "خودش می‌خواست." بدین ترتیب، مردی متأهل ممکن است پس از سکس با همسر بهترین دوستش پشیمان شود، برای خود توجیه بیاورد که دوستش او را از نظر جنسی ارضا نمی‌کرد و پس از آن از همبستر شدن با همسر خودش دوری کند؛ همه‌ی این‌ها در تلاشی بیهوده برای انکار اینکه مشکلی وجود دارد یا اینکه او کار نادرستی کرده است.

رفتار جنسی پنهانی است. فرد معتاد به سکس بیش از پیش زندگی دوگانه‌ای پیش می‌گیرد - شاید در زندگی آشکارش شناخته‌شده، محترم و تحسین‌شده باشد، اما پنهانی و به‌طور منظم به اعمال جنسی‌ای بپردازد که ممکن است کسانی را که او را می‌شناسند و دوستش دارند شوکه کند. برای مثال، یک کشیش معتاد به سکس ممکن است صبح یکشنبه به خاطر موعظه درباره‌ی گناه زنا و رابطه‌ی جنسی بیرون از ازدواج ستایش شود و سپس بعدازظهر دوشنبه خودش در یک استودیوی مدلینگ یا کتاب‌فروشی بزرگسالان همان رفتارها را انجام دهد. یا مردی ممکن است به پارتنرش بگوید که به دیدن دوستی می‌رود، اما به جای آن به پارکی برود تا دنبال سکس ناشناس بگردد.

رفتار جنسی آزارگرانه است. این رفتار انتخاب فرد دیگری را نقض می‌کند یا فراتر از درک اوست. برای مثال، مردی که طرف قرارش را با فریب یا اجبار به رابطه‌ی جنسی با خود وادار می‌کند، یا زنی با بلوزی که دکمه‌هایش تا نیمه باز است و به سمت همکار مردی بی‌خبر خم می‌شود و "تصادفاً" سینه‌اش را نمایان می‌کند، یا مردی که به دنبال مراکز خرید شلوغ می‌گردد تا میان جمعیت پرسه بزند و ‘دستمالی کند’. بسیار بدتر، مردان و زنان بزرگسالی‌اند که از اعتماد کودکان سوءاستفاده می‌کنند و با فریب دادن آن‌ها به انجام اعمال جنسی با خود، از قدرتشان بر آن‌ها سوءاستفاده می‌کنند. سکس ممکن است برای خود فرد معتاد نیز آزارگرانه باشد، مانند خودارضایی تا حد آسیب جسمی یا بریدن یا نیشگون گرفتن خود برای برانگیختگی جنسی.

شکل‌های گوناگون اعتیاد جنسی

اعتیاد جنسی می‌تواند شکل‌های بسیار متفاوتی به خود بگیرد. فرد معتاد ممکن است در درجه‌ی اول به یک رفتار معتاد باشد، مثلاً سکس با فرد تن‌فروش، اما معمولاً از رفتارهای جنسی گوناگونی استفاده می‌کند. برای نمونه، فروشنده‌ای را در نظر بگیرید که ممکن است هنگام ناهار کاری رقصندگان یک بار تاپلس را تماشا کند، یک شب در سفر کاری در اتاق هتلش با یک تن‌فروش از یک سرویس اسکورت سکس کند، به خانه برگردد و با همسرش سکس کند در حالی که در خیال ماساژ جنسی ماه گذشته‌اش است. فهرست شکل‌های اعتیاد جنسی پایانی ندارد و با نیاز معتادان به یافتن راه‌های تازه برای هیجان جنسی بلندتر می‌شود.

ویژگی دیگر اعتیاد جنسی پیش‌رونده بودن آن است. یعنی رفتارهای عادتی به‌تدریج پرتکرارتر، متنوع‌تر و افراطی‌تر می‌شوند - با پیامدهایی پرتکرارتر و شدیدتر. در زمان‌هایی که به نظر می‌رسد اعتیاد مهار شده است، فرد معتاد تنها در حال انجام یکی از ویژگی‌های رایج این فرایند است که در آن از تخلیه‌ی جنسی به مهار آن تغییر مسیر می‌دهد. مرحله‌ی مهار ناگزیر با گذشت زمان فرومی‌پاشد (چه در یک ساعت، یک هفته، یک ماه یا یک سال) و فرد معتاد با وجود قولی که به خود یا دیگران داده که دیگر هرگز آن کار را نکند، دوباره به همان رفتار بازمی‌گردد. وقتی سرخوشی تخلیه فروکش کرد، فرد معتاد اغلب به خاطر شکستش پشیمان می‌شود و با عزمی جزم دوباره به دوره‌ای دیگر از پرهیز از آن رفتار روی می‌آورد، تا زمانی که عزمش باز سست شود. بدون کمک، فرد معتاد به سکس زندگی‌اش را این‌گونه می‌گذراند.

اینترنت به تازه‌ترین و سریع‌ترین شکل رو به رشد بروز رفتار جنسی برای بسیاری از معتادان به سکس تبدیل شده است. بسیاری از معتادان به سکس، سکس کامپیوتری را به مجموعه‌ی رفتارهایشان افزوده‌اند، چون نیاز به ‘بیشتر، آسان‌تر و بهتر’ را برآورده می‌کند. برای معتاد به سکس مجازی، زمان روزافزونی صرف گشت‌وگذار، دانلود، خودارضایی، خواندن مطالب منتشرشده در تابلوهای اعلانات جنسی، رد و بدل کردن زنده‌ی محتوای جنسی با دیگران در اتاق‌های گفت‌وگوی جنسی یا از طریق دوربین‌های کامپیوتر، یا کارگردانی نمایش‌های زنده‌ی جنسی خودشان در سایت‌های تعاملی می‌شود. اینترنت از قضا بسیاری از چیزهایی را که معتادان به سکس دنبالش هستند فراهم می‌کند، آن هم همه در یک جا: انزوا، پنهان‌کاری، محتوای خیال‌پردازی، تنوع بی‌پایان، دسترسی شبانه‌روزی، دسترسی فوری، راهی سریع برای بازگشت، و هزینه‌ی کم یا صفر.

از آنجا که یکی از ویژگی‌های اعتیاد جنسی پیش‌رونده بودن آن است، معتادان به سکس در اینترنت اغلب پیشرفت سریع اعتیادشان را تجربه می‌کنند. هیجان‌های جنسی تازه به صرف زمان بسیار زیاد، حرکت سریع‌تر به سمت رفتارهای افراطی‌تر، پذیرفتن خطرهای بزرگ‌تر و لو رفتن پرتکرارتر می‌انجامد. پیشرفت شتاب‌گرفته‌ی مشکل معتادان به سکس از راه اینترنت، از قضا می‌تواند به موهبتی بدل شود، چون می‌تواند فرد معتاد را سریع‌تر به مرحله‌ی پیامدها برساند و باعث شود زودتر کمک بگیرد.

در ادامه برخی از شکل‌های رایج‌تر اعتیاد جنسی آمده است.

اگرچه برخی افرادی که معتاد به سکس نیستند ممکن است در مقطعی از زندگی‌شان یک یا چند رفتار از فهرست زیر را انجام دهند، این رفتارها تنها زمانی اعتیاد جنسی به شمار می‌آیند که نیازی مقاومت‌ناپذیر به تکرارشان وجود داشته باشد و عادت‌هایی پیرامون آن‌ها شکل بگیرد. پیامد محتمل این وضعیت، ایجاد مشکلات دیگری در زندگی آن‌هاست.

• خودارضایی وسواسی
• سکس وسواسی با تن‌فروشان
• سکس ناشناس با پارتنرهای متعدد، که در آن سکس تنها هدف است و هیچ رابطه‌ای (حتی در حد آشنایی) با آن فرد شکل نمی‌گیرد.
• روابط متعدد بیرون از یک رابطه‌ی متعهدانه، یا رابطه‌های پشت‌سرهم.
• رفت‌وآمد مکرر به بارهای تاپلس، استودیوهای مدلینگ، سالن‌های برنزه‌سازی با گرایش جنسی، کتاب‌فروشی‌های بزرگسالان یا مراکز ماساژ جنسی.
• نمایشگری عادتی
• تماشاگری جنسی عادتی
• لمس جنسی نامناسب
• سوءاستفاده‌ی جنسی از کودکان
• تجاوز

اعتیاد به سکس و عشق

میان اعتیاد جنسی و آنچه 'اعتیاد به سکس و عشق' نامیده می‌شود تمایز گذاشته شده است. دومی به الگویی اعتیادگونه در برقراری رابطه‌های عاشقانه با افراد مشخص مربوط است، که در آن خود فرد و رابطه، و همچنین سکس با آن فرد، همگی بخشی از جذابیت برای فرد معتادند. اگرچه همین عناصر در یک رابطه‌ی سالم عادی‌اند، معتادان به سکس و عشق هرگز در هیچ‌یک از رابطه‌هایی که آغاز می‌کنند کامروایی و پایداری نمی‌یابند. آن‌ها مدام در رابطه‌ای دیگر به دنبال رضایت می‌گردند، اما به جای آن، رابطه را تهی، پرتوقع یا اضطراب‌آور می‌یابند.

معتادان به سکس و عشق ممکن است هم‌زمان چند رابطه با افراد مختلف داشته باشند، یا ممکن است پشت‌سرهم از یکی به دیگری بروند و هر رابطه را وقتی "سرخوشی" اولیه‌اش فروکش کرد رها کنند. یا ممکن است یک رابطه‌ی اصلی (مانند ازدواج) با خانه، فرزندان و دیگر نشانه‌های پایداری داشته باشند، اما گاه‌به‌گاه مدام به رابطه‌های پنهانی با افراد تازه بازگردند.

در مقابل، اعتیاد جنسی معمولاً دل‌مشغولی به برانگیختگی جنسی و تخلیه‌ی جنسی است که اغلب ربط چندانی به اینکه طرف مقابل کیست ندارد و به هیچ رابطه‌ای نیاز ندارد. برعکس، برای فرد معتاد به سکس آنچه اهمیت دارد هیجانی است که از تصویر می‌گیرد، چه غریبه‌ای باشد که در یک خودرو یا سر یک خیابان دیده، چه اندام‌های تحریک‌کننده‌ی بدن، یک تصویر اروتیک یا خیال‌پردازی خود فرد معتاد.

درمان

مرد یا زنی که از اعتیاد جنسی رنج می‌برد، می‌تواند با مراجعه به روان‌درمانگر از کمک حرفه‌ای بهره بگیرد یا خود را به یک مرکز درمانی تخصصی بسپارد.

جلسه‌های مشاوره با روان‌درمانگر این مزیت را دارد که محرمانه‌تر است و تأثیر کمتری بر توان مالی فرد دارد. با این حال، برای کسی که به سبب اعتیاد جنسی‌اش مرتکب تخلفات جدی می‌شود، توصیه می‌شود خود را به یک مرکز تخصصی بسپارد، چون این کار او را از محیطی که در آن می‌تواند به چنین رفتار زیان‌باری بپردازد دور می‌کند.

اگر فکر می‌کنید خودتان، پارتنرتان یا کسی که می‌شناسید ممکن است از اعتیاد جنسی رنج ببرد، لطفاً هر چه زودتر با یک ارائه‌دهنده‌ی حرفه‌ای خدمات سلامت مشورت کنید.