Eigenwaarde

Hoe zie je jezelf als je in de spiegel kijkt; achtervolgen de normen die het pop-entertainment voorschrijft je gevoel van wie je bent?

Als je 'ja' hebt geantwoord, hoor je gewoon bij de groeiende groep mensen bij wie het positieve zelfbeeld zorgwekkend achteruitgaat. Een tekort aan positieve gevoelens kan leiden tot meer van het soort seksuele problemen dat bij een laag gevoel van eigenwaarde kan ontstaan: faalangst die bij mannen tot erectiestoornissen of voortijdige zaadlozing leidt, en problemen met lubricatie en orgasme bij vrouwen.

Wat is eigenwaarde

Eigenwaarde is de innerlijke kracht die we halen uit ons eigen zelfbeeld. Je zelfbeeld is het innerlijke scorebord dat bijhoudt hoe je denkt dat je je verhoudt tot de andere mensen in je eigen groep. Met andere woorden: je zelfbeeld plaatst je ergens op een schaal van "coolst" of "mooist" tot "minst hip" of "minst mooi." Omdat dit zelfbeeld de bron is waaruit we zo veel van ons zelfvertrouwen en onze eigenwaarde putten, is het belangrijk om uit te zoeken welke factoren dit beeld van onszelf bepalen.

Als je over dit idee nadenkt, zijn er veel vragen die je jezelf kunt stellen om je zelfbeeld bloot te leggen. Een paar daarvan:

• Hoe aantrekkelijk vind je jezelf?
• Hoe leuk / interessant denk je dat je bent?
• Zou je willen dat je anders was?

Het is belangrijk om te zien dat veel van dit soort vragen duidelijk maken dat we geen solitaire wezens zijn. We leven in gemeenschappen die voortdurend waarde hechten aan bepaalde eigenschappen en kenmerken. Daardoor wordt ons gevoel van eigenwaarde sterk beïnvloed door de krachten die voortdurend op ons inwerken. Omdat "het veroveren van de best mogelijke levenspartner" in veel samenlevingen een van de belangrijkste doelen is, hoeft het niet te verbazen dat een negatief zelfbeeld zich kan uiten in het oppervlakkig maskeren van onze identiteit en (zelfs) in seksuele disfuncties.

In de westerse samenleving zijn de twee belangrijkste externe factoren voor onze eigenwaarde en ons zelfbeeld de media, die ons voortdurend bestoken met "de ideale voorbeelden" van wat aantrekkelijk is, en de feedback die we krijgen uit onze directe omgeving. Of het nu ging om die keer dat we niet voor een team werden gekozen, of die keer dat we een prijs wonnen of het hart van een 'geliefde': onze pijn, overwinningen, ambities en angsten vormen ons als individu en als samenleving.

Door wat de samenleving als een gezonde seksuele relatie ziet, besteden de meesten van ons een flink deel van in elk geval onze jongere jaren aan het zoeken naar die perfecte persoon, of misschien gewoon iemand die er dicht genoeg bij in de buurt komt. Daardoor streven we er allemaal naar de beste te zijn... maar omdat er geen echte definitie is van wat het beste is (het is voor iedereen een uniek begrip), gaan we de concurrentie aan met alles om ons heen in de hoop te winnen... met de massamedia als handboek.

Ook al vinden velen het misschien niet leuk om te horen, de realiteit is dat de meesten van ons door deze sociale conditionering veel emotionele bagage meedragen. Veel vrouwen, zo niet de meerderheid, moeten er niet aan denken om zonder make-up op een date te gaan; veel mannen (zo niet de meerderheid) richten zich op het kweken van aantrekkelijke spieren of op een dure auto die hun status als machtig moet bevestigen.

De realiteit is dat "het perfecte beeld" waarmee we onszelf vergelijken net zoveel schade als goed kan doen. Daarmee is niet gezegd dat er iets mis is met normen voor jezelf hebben, maar wel met die normen onrealistisch hoog leggen. Als we dat doen, gaan we beperkende gedachten koesteren over wat we kunnen, en worden we zo onze eigen grootste vijand.

Je eigenwaarde verbeteren

Er zijn in wezen twee manieren om je eigenwaarde te verbeteren: de normen die we onszelf opleggen opnieuw tegen het licht houden, en een plan maken en volgen om de doelen te bereiken waarin we geloven.

Ook al kan het moeilijk zijn om eerlijk en niet overkritisch naar onszelf te kijken, je begint het best met een lijst van alles wat we wel en niet leuk vinden aan onszelf. Dat kan een beetje riskant zijn, omdat zo velen van ons in deze westerse cultuur vol zelfhaat zo weinig leuks aan zichzelf vinden. Maar deze oefening levert je een lijst op met dingen die je nieuwe energie geven als je je down voelt, en een startpunt dat aangeeft op welke gebieden je dieper wilt ingaan.

De volgende stap is alle negatieve punten te analyseren en ze in perspectief te plaatsen. We scheppen veel verwachtingen voor onszelf op basis van hoe we denken dat anderen denken... en eerlijk gezegd zit die inschatting er vaak behoorlijk naast. Een paar veelvoorkomende voorbeelden van dingen die mensen niet leuk vinden aan zichzelf: ik ben niet aantrekkelijk/slim genoeg, mijn borsten zijn te klein, ik ben niet in goede conditie, ik heb geen grote spieren, geen grote penis of geen mooie auto...

In deze lijst met voorbeelden, en in de lijsten van de meeste mensen, staan dingen die je kunt veranderen en dingen die je niet kunt veranderen. Omdat focussen op wat we niet kunnen veranderen die problemen alleen maar erger maakt, is het belangrijk om er vrede mee te sluiten en je te richten op de dingen waar we wel invloed op hebben.

Zodra je de meeste, zo niet alle, onveranderlijke dingen achter je hebt gelaten, zou je meteen een last van je schouders moeten voelen vallen. De volgende stap is je te richten op de dingen die je wel kunt veranderen... of het nu gaat om nieuwe kleren waarmee je jezelf beter kunt uiten, of een nieuw voedings- en trainingsschema waarmee je je fysieke doelen bereikt: het is belangrijk om te beseffen dat de meeste van deze veranderingen tijd kosten en geduld vragen terwijl je eraan werkt. Stel onderweg kleine doelen, zodat je gaandeweg overwinningen boekt, en leg de lat steeds een stukje hoger.

Er zijn veel manieren om aan je gevoel van eigenwaarde te werken, maar de sleutel tot een goed gevoel van eigenwaarde is allereerst een goed zelfinzicht. Denk aan al je goede eigenschappen en begin de slechte te veranderen - maar maak jezelf niet af om je tekortkomingen; die heeft iedereen, en je bent niet de enige die twijfelt door zelfkritiek. Laat de dingen die je niet kunt veranderen voor wat ze zijn en zorg dat je de dingen die je wel kunt veranderen met vasthoudendheid en doorzettingsvermogen aanpakt. Met die veranderingen volgt een wedergeboorte van je levenshouding en een enorme sprong in je gevoel van eigenwaarde!