Seksuele therapie
Sekstherapie is de behandeling van mensen die te maken hebben met het trauma van een seksuele disfunctie of een ongezonde seksuele expressie. Met de meest geavanceerde technieken die er zijn, maakt therapie gebruik van medicijnen, psychiatrie en andere takken van de medische wetenschap om een ingewikkelde reeks seksuele problemen aan te pakken.
De opkomst van seksuele therapie
Nu seksualiteit in onze samenleving steeds belangrijker is geworden, is ook de waarde van seksuele therapie steeds belangrijker geworden. Samen met de toegenomen aandacht van de wetenschap is de behandeling van seksuele disfuncties de laatste jaren enorm gegroeid. Nu we meer weten over fysiologie en psychologie, kunnen we seksuele problemen effectiever behandelen dan ooit tevoren.
Seksuele identiteit is meestal als lucht: je merkt haar pas op als ze weg of vervuild is. De meeste mensen hebben pas een diepe band met hun seksualiteit wanneer die iets is waarmee ze worstelen. Mensen die zo worstelen met hun seksuele functies, kunnen een afname van hun eigenwaarde ervaren.
Het huwelijk als instituut is aan het veranderen en verschuiven, en brengt allerlei andere organisatievormen voor relaties met zich mee. Alternatieven voor het huwelijk worden nu openlijker uitgeprobeerd en breder geaccepteerd dan ooit eerder in onze geschiedenis. Ongeacht de vorm van de intieme relatie die gedeeld wordt, vervult seksualiteit voor de meeste stellen een waardevolle functie. Ze wordt een uiting van zorg, niet alleen voor de partner, maar ook voor zichzelf. Ze kan een krachtig bindend element worden in een relatie die in de huidige samenleving bestand moet zijn tegen flinke eisen aan tijd, energie en toewijding. Ontevredenheid over de seksuele relatie en het verlies van die gedeelde intimiteit kunnen in veel gevallen leiden tot negatieve gevoelens en houdingen die de relatie ondermijnen. Veel huwelijken eindigen daarom door onopgeloste seksuele verschillen en moeilijkheden.
De problemen
De sekstherapeut werkt met een grote verscheidenheid aan problemen rond seksualiteit. Mensen zoeken hulp bij problemen met opwinding (erectiestoornissen en weinig zin of opwinding) en bij problemen met het orgasme (niet kunnen klaarkomen of de zaadlozing niet kunnen beheersen). Naast medisch onderzoek en behandeling zoeken veel mensen met pijnlijke geslachtsgemeenschap ook de hulp van een sekstherapeut. Stellen zoeken vaak hulp wanneer duidelijk wordt dat hun seksuele verlangens van elkaar verschillen, of wanneer ze merken dat hun seksuele relatie zich niet ontwikkelt zoals ze zouden willen. De behoefte aan meer informatie, effectievere verbale/fysieke communicatie en seksuele verrijking brengt veel stellen naar de praktijk van de sekstherapeut, op zoek naar manieren om hun intieme relatie te verdiepen.
De gekwalificeerde sekstherapeut staat ook klaar voor wie lastige seksuele remmingen wil oplossen of ongewenste seksuele gewoonten wil veranderen. Mensen met vragen over hun seksuele identiteit of seksuele voorkeuren zoeken de opgeleide sekstherapeut op voor advies. Ouders raadplegen de therapeut over de seksuele nieuwsgierigheid en het experimenteren van hun kinderen, en zoeken inzicht in manieren om de gezonde ontwikkeling van hun kinderen te bevorderen met goede seksuele voorlichting thuis. Sekstherapeuten helpen ook mensen die seksuele problemen ervaren als gevolg van een lichamelijke beperking - of als gevolg van ziekte, een operatie, ouder worden of alcoholmisbruik.
Wat sekstherapie uniek maakt
Sekstherapie gebruikt veel van dezelfde basisprincipes als de andere therapievormen, maar is uniek omdat het een aanpak is die specifiek is ontwikkeld voor de behandeling van seksuele problemen. Sekstherapie is dus een gespecialiseerde behandelvorm voor één aspect van het brede scala aan menselijke problemen. Daarin ligt haar waarde en ook haar beperking! Technieken uit de sekstherapie kunnen, wanneer een onbekwame hulpverlener of therapeut ze toepast, te snel focussen op mechanisch seksueel gedrag en daarbij het individu als geheel en de relatie als geheel uit het oog verliezen.
Wat sekstherapie niet kan
Zoals bij elke therapie voor persoonlijke of gedragsproblemen heeft sekstherapie haar beperkingen. Hoewel de behandeling bij de meeste seksuele zorgen meestal kort en effectief is, biedt sekstherapie geen wondermiddel voor alle interpersoonlijke problemen.
Het succes van de behandeling hangt af van veel factoren, waarvan niet de minste de aard van het probleem, de motivatie van de patiënt, de therapeutische doelen en de vaardigheden van de therapeut zijn. Een gemotiveerde toekomstige patiënt en/of een gemotiveerd stel moet zorgvuldig een therapeut kiezen en al vroeg in de begeleiding realistische doelen stellen.
Als je je niet op je gemak voelt bij je therapeut, of het gevoel hebt dat de therapeut onrealistische prestatiedoelen voor je heeft gesteld, bespreek die zorgen dan met je therapeut. Elke therapie berust op vertrouwen en wederzijds respect, maar dat geldt vooral wanneer je werkt aan intieme kwesties rond seksualiteit.
Een kwakzalver onderscheiden van een dokter
Je moet beseffen dat er bij elk nieuw vakgebied een tijd lang uiteenlopende definities en verwachtingen bestaan, en dat allerlei mensen zich deskundig zullen noemen volgens hun eigen definitie van het vakgebied. De verwachtingen die hier worden gepresenteerd, kunnen als te streng worden bekritiseerd, maar het is uitdrukkelijk de bedoeling om een vrij strikte set richtlijnen te geven voor het kiezen van een sekstherapeut. Heel weinig staten geven sekstherapeuten een vergunning, dus de cliënt moet voorzichtig zijn en verstandig kiezen!
Bij het kiezen van een sekstherapeut moet aan vijf criteria worden voldaan.
Ten eerste moet de therapeut een gedegen kennis hebben van de anatomische en fysiologische basis van de seksuele respons. De sekstherapeut kan daarom een medische basisachtergrond hebben, of uit een ander, niet-medisch beroep komen, maar dan met een postacademische opleiding in de biologische aspecten van de menselijke seksualiteit. Een gekwalificeerde niet-medische sekstherapeut werkt meestal nauw samen met artsen, of kan als niet-arts werkzaam zijn in een medische kliniek of een medische faculteit van een universiteit.
Ten tweede moet de gekwalificeerde sekstherapeut bekwaam zijn in counseling en psychotherapie, en de meeste sekstherapeuten blijken een gedegen achtergrond te hebben in psychologie, psychiatrie, psychiatrisch maatschappelijk werk of psychiatrische verpleegkunde. Deze achtergrond in de gedragswetenschappen is essentieel om het individu als geheel te begrijpen en een behandelprogramma op maat te plannen. Er zijn echter enkele opvallende uitzonderingen op de regel dat sekstherapeuten een traditionele opleiding in de geestelijke gezondheidszorg moeten hebben: er zijn ook hoog aangeschreven en goed opgeleide sekstherapeuten die als geestelijke zijn begonnen. Deze geestelijken moeten echter een specifieke postacademische opleiding in pastorale counseling of in vergelijkbare gebieden van de psychiatrische geestelijke gezondheidszorg kunnen aantonen.
Het derde criterium is dat de sekstherapeut, met zowel biologische als psychologische kennis van zaken, een uitgebreide postacademische opleiding moet kunnen aantonen, specifiek op het gebied van seksueel functioneren en seksuele disfunctie, sekscounseling en sekstherapie. Een workshop van een weekend of het bezit van een paar sekstherapiefilms voldoet niet aan dit criterium, en de toekomstige cliënt mag gerust om een lijst van specifieke opleidingservaringen op deze gespecialiseerde gebieden vragen.
De vierde eis is deskundigheid in relatietherapie. Dat wil zeggen dat de sekstherapeut ook een bekwame huwelijks-, gezins- en/of groepstherapeut moet zijn. Om effectief met seksuele problemen te kunnen werken, moet de sekstherapeut ook effectief met niet-seksuele relaties kunnen werken. Seksueel gedrag speelt zich niet af in een vacuüm - het speelt zich af binnen een relatie! De relatie als geheel moet daarom nauwkeurig worden beoordeeld en behandeld.
De vijfde eis is dat de therapeut zich houdt aan een strikte ethische code! Toekomstige cliënten hebben het recht om een exemplaar van de ethische code van de therapeut op te vragen voordat ze met een behandeling instemmen.
Vraag om een verwijzing
Als je een sekstherapeut nodig hebt, kun je beginnen bij je huisarts, gynaecoloog of uroloog. Vraag om een verwijzing naar iemand naar wie je arts in het verleden met vertrouwen heeft doorverwezen.
Als je een professional belt, stel dan zeker vragen over kwalificaties, ervaring en tarieven! Het is aan te raden om te bellen en te vragen: "Hebt u een specialisatie?" in plaats van te zeggen: "Ik heb een seksprobleem - kunt u me helpen?"
De nuttigste verwijzingen komen misschien van andere deskundige professionals in je omgeving. Het is echter ook handig om te kunnen achterhalen welke therapeuten lid zijn van erkende nationale beroepsverenigingen die hoge lidmaatschapseisen stellen en strikte ethische codes handhaven. Zo is The American Association for Marriage and Family Therapy (AAMFT) een nationale beroepsvereniging die huwelijks- en gezinstherapeuten certificeert en die een lijst van haar klinische leden in jouw regio kan verstrekken. Nog specifieker is The American Association of Sex Educators, Counselors and Therapists (AASECT) de grootste nationale organisatie die seksvoorlichters, sekscounselors en sekstherapeuten certificeert. Je kunt de namen en adressen van de gecertificeerde professionals in jouw regio opvragen door deze vereniging te schrijven. AASECT stuurt je op verzoek ook een exemplaar van haar Code of Ethics for Sex Therapists. Je vindt gecertificeerde therapeuten in de online gidsen van AAMFT (aamft.org) en AASECT (aasect.org).
Omgaan met de problemen
Zelfs gekwalificeerde sekstherapeuten kunnen sterk verschillen in hun basisaanpak bij de behandeling van seksuele problemen, maar er zijn wel een paar algemene dingen over te zeggen.
Ten eerste kun je verwachten dat je expliciet en gedetailleerd over seks praat. Je kunt seksuele problemen niet oplossen door eromheen te praten! Je kunt ook geen nieuwe seksuele kennis opdoen zonder duidelijke, directe uitleg!
Ten tweede kun je verwachten dat je de kans krijgt je kennis uit te breiden door geselecteerde boeken te lezen en/of klinische films te bekijken die speciaal zijn gemaakt voor gebruik in sekstherapie. Je moet echter niets doen wat je niet begrijpt, en je moet het recht voor jezelf houden om het doel van een opdracht in twijfel te trekken. Je hebt het recht om de suggesties van je therapeut af te wijzen of uit te stellen, in plaats van je te laten duwen tot gedrag dat je ongemak misschien juist vergroot. Elke opdracht, taak of ervaring die de therapeut aandraagt, moet passen in een begrijpelijk en aanvaardbaar behandelplan - en je hebt het recht om vragen te stellen over de werkwijze.
Ten derde mag je verwachten dat sekstherapeuten niet oordelen en laten zien dat ze zich zelf op hun gemak voelen bij het geven en ontvangen van seksuele informatie. Hoewel je kunt verwachten dat je op belangrijke punten wordt uitgedaagd en geconfronteerd, mag je ook een respectvolle houding verwachten tegenover de waarden die je niet wilt veranderen.
Ten vierde: tenzij je therapeut een bevoegde arts is die een lichamelijk onderzoek wil doen, hoef je niet te verwachten dat je wordt gevraagd je uit te kleden in het bijzijn van je therapeut. Seksueel contact tussen cliënt en therapeut wordt als onethisch beschouwd en is schadelijk voor de therapeutische relatie. Je hoeft ook niet te verwachten dat je in het bijzijn van je therapeut seksueel moet presteren met je partner. Openlijke seksuele handelingen horen gewoon niet plaats te vinden in het bijzijn van je therapeut, ook al moeten de gesprekken, het materiaal en de opdrachten door de aard van het probleem specifiek seksueel en soms ronduit expliciet zijn.
Tot slot moet je het gevoel hebben dat er naar je geluisterd wordt en dat je goed vertegenwoordigd bent in je seksuele therapie. Dat wil zeggen dat je niet in een hokje geplaatst mag zijn als "vrouw", "homo", "te oud", of op een andere manier die je gevoel van een unieke identiteit binnen de therapeutische setting aantast. Je moet het gevoel hebben dat je als individu wordt behandeld, niet als een categorie!
Sekstherapie is een dynamische aanpak van heel reële menselijke problemen. Ze gaat uit van de aannames dat seks goed is, dat relaties betekenisvol horen te zijn en dat intimiteit tussen mensen een wenselijk doel is. Sekstherapie is van nature een zeer gevoelige behandeling en moet noodzakelijkerwijs respect voor de waarden van de cliënt omvatten. Ze moet onbevooroordeeld en niet-seksistisch zijn, met erkenning van de gelijke rechten van mannen en vrouwen op volledige expressie en beleving van gezonde seksuele relaties.
