Poczucie własnej wartości

Jak widzisz siebie, kiedy patrzysz w lustro; czy standardy wyznaczane przez popkulturę prześladują twoje poczucie tego, kim jesteś?

Jeśli twoja odpowiedź to 'tak', jesteś po prostu jedną z rosnącej grupy osób, które doświadczają alarmującego spadku pozytywnego obrazu samych siebie. Niedobór pozytywnych uczuć może prowadzić do nasilenia problemów seksualnych, które towarzyszą niskiemu poczuciu własnej wartości; lęku przed oceną swojej sprawności seksualnej, prowadzącego do zaburzeń erekcji lub przedwczesnego wytrysku u mężczyzn, oraz trudności z nawilżeniem i orgazmem u kobiet.

Czym jest poczucie własnej wartości

Poczucie własnej wartości to wewnętrzna siła, którą czerpiemy z obrazu samych siebie. Obraz własnej osoby to wewnętrzna karta ocen, która zapisuje, jak twoim zdaniem wypadasz na tle innych osób z twojego otoczenia. Innymi słowy; obraz własnej osoby służy do tego, żeby umieścić cię gdzieś na skali od osoby "najfajniejszej" czy "najpiękniejszej" po osobę "najmniej modną" czy "najmniej piękną." Ponieważ ten obraz własnej osoby to zbiornik, z którego czerpiemy dużą część pewności siebie i poczucia własnej wartości, warto rozpoznać zmienne, które składają się na to, jak siebie postrzegamy.

Kiedy myślisz o tym pojęciu, możesz zadać sobie wiele pytań, żeby zacząć odkrywać własny obraz siebie. Oto niektóre z nich:

• Za jak atrakcyjną osobę się uważasz?
• Za jak zabawną / interesującą osobę się uważasz?
• Czy marzysz o tym, żeby być kimś innym?

Warto zauważyć, że wiele pytań tego rodzaju rzuca światło na fakt, że nie jesteśmy samotnymi stworzeniami. Żyjemy we wspólnotach, które bez przerwy przypisują wartość określonym cechom i właściwościom. W konsekwencji nasze poczucie własnej wartości jest mocno kształtowane przez siły, które nieustannie na nas działają. Skoro jednym z głównych celów wielu społeczeństw jest "zdobycie jak najlepszej partii życiowej," nie powinno dziwić, że negatywny obraz własnej osoby potrafi objawiać się powierzchownym maskowaniem tożsamości i (nawet) zaburzeniami seksualnymi.

W zachodnim społeczeństwie dwa główne czynniki zewnętrzne wpływające na nasze poczucie własnej wartości i na nasz obraz siebie to media, które bez przerwy bombardują nas "idealnymi przykładami" tego, co jest atrakcyjne, oraz informacje zwrotne, które dostajemy od najbliższego otoczenia. Czy chodzi o moment, w którym drużyna nas nie przyjęła, czy o moment zdobycia nagrody albo serca jakiejś 'miłości', nasze bóle, zwycięstwa, ambicje i lęki rzeźbią nas jako jednostki i jako społeczeństwo.

Z powodu tego, co społeczeństwo uznaje za zdrowy związek seksualny, większość z nas spędza znaczną część przynajmniej młodszych lat życia na szukaniu tej idealnej osoby albo może po prostu kogoś dostatecznie do niej podobnego. W konsekwencji wszyscy dążymy do tego, co najlepsze... ale ponieważ nie istnieje prawdziwa definicja tego, co najlepsze (dla każdej osoby znaczy to co innego), kończymy na rywalizacji ze wszystkim wokół w nadziei na wygraną... a podręcznikiem są dla nas media masowe.

Choć wielu osobom może się to nie podobać, rzeczywistość jest taka, że większość z nas dźwiga spory bagaż emocjonalny z powodu tego społecznego warunkowania. W przypadku kobiet wiele, jeśli nie większość, nie lubi myśli o pójściu na randkę bez makijażu; w przypadku mężczyzn wielu (jeśli nie większość) skupia się na budowaniu atrakcyjnych mięśni albo na posiadaniu efektownego samochodu, który pomaga określić ich pozycję jako osób wpływowych.

Rzeczywistość jest taka, że "idealny obraz", do którego się porównujemy, potrafi wyrządzić tyle samo szkody, co dobra. Nie chodzi o to, że jest coś złego w stawianiu sobie wymagań, ale jest coś złego w stawianiu ich nierealistycznie wysoko. Kiedy to robimy, zaczynamy ograniczać wyobrażenie o własnych możliwościach, a w konsekwencji stajemy się własnym najgorszym wrogiem.

Poprawa poczucia własnej wartości

Zasadniczo są dwa sposoby na poprawę poczucia własnej wartości: ponowne przeanalizowanie wymagań, które sobie stawiamy, oraz stworzenie planu dojścia do celów, w które wierzymy, i trzymanie się go.

Choć uczciwość wobec siebie bez przesadnej surowości bywa trudna, najlepiej zacząć od wypisania wszystkiego, co w sobie lubimy i czego nie lubimy. To może być trochę niebezpieczne, bo w tej zachodniej kulturze pełnej niechęci do siebie bardzo wiele osób znajduje w sobie zdumiewająco mało rzeczy do lubienia. Ale to ćwiczenie da ci listę rzeczy, które dodadzą ci energii, kiedy podupadniesz na duchu, i daje ci punkt wyjścia wskazujący obszary, którym przyjrzysz się dokładniej.

Kolejny krok to przeanalizowanie wszystkich minusów i spojrzenie na nie z dystansu. Tworzymy sobie mnóstwo oczekiwań na podstawie tego, jak nam się wydaje, że myślą inni... a prawdę mówiąc, to wyobrażenie bywa mocno rozminięte z rzeczywistością. Typowe przykłady rzeczy, których ludzie w sobie nie lubią, to: brakuje mi urody/inteligencji, mam za małe piersi, nie jestem w formie, nie mam dużych mięśni, dużego penisa ani ładnego samochodu...

Na tej liście przykładów, jak i na listach większości ludzi, znajdą się rzeczy, które da się zmienić, i takie, których się nie da. Ponieważ skupianie się na tym, czego nie jesteśmy w stanie zmienić, tylko pogarsza te problemy, ważne jest, żeby się z nimi pogodzić i skupić na tym, nad czym naprawdę mamy kontrolę.

Kiedy usuniesz z drogi większość, jeśli nie wszystkie, rzeczy niemożliwych do zmiany, od razu powinno ci ulżyć, jakby ciężar spadał ci z ramion. Kolejny krok to skupienie się na tym, co możesz zmienić... czy będą to nowe ubrania, które pomogą ci wyrazić siebie, czy nowy plan diety i ćwiczeń, który pomoże ci osiągnąć cele dotyczące ciała, warto pamiętać, że większość takich zmian przychodzi z czasem i wymaga cierpliwości w drodze do nich. Stawiaj sobie po drodze małe cele, żeby przeżywać zwycięstwa na bieżąco, i podnoś poprzeczkę po trochu.

Jest wiele sposobów na budowanie poczucia własnej wartości, ale przede wszystkim kluczem do dobrego poczucia własnej wartości jest dobra świadomość siebie. Pomyśl o wszystkich swoich dobrych cechach i zacznij zmieniać te złe - ale nie miej do siebie pretensji o swoje słabości, każdy je ma, a wątpliwości, które rodzą się z krytykowania siebie, zna każdy. Odpuść to, czego nie możesz zmienić, i zadbaj o to, żeby z uporem i hartem ducha wziąć się za to, co możesz zmienić. Razem z tymi zmianami przyjdzie odrodzenie twojego nastawienia do życia i skok kwantowy w twoim poczuciu własnej wartości!