Cinsel Terapi
Seks terapisi, bir cinsel işlev bozukluğu ya da sağlıksız cinsel ifadeyle başa çıkmanın travmasını yaşayan bireylerin tedavisidir. Mümkün olan en gelişmiş teknikleri kullanan terapi, karmaşık bir dizi cinsel sorunla başa çıkmak için ilaçlardan, psikiyatriden ve tıp biliminin diğer alanlarından yararlanır.
Cinsel Terapinin Yükselişi
Cinsellik toplumumuzda giderek daha önemli hâle geldikçe cinsel terapinin değeri de giderek daha önemli hâle geldi. Bilim dünyasının artan ilgisiyle birlikte cinsel işlev bozukluğunun tedavisi son yıllarda büyük bir atılım yaptı. Artık fizyoloji ve psikoloji hakkında daha fazla şey bildiğimiz için cinsel sorunları hiç olmadığı kadar etkili biçimde tedavi edebiliyoruz.
Cinsel kimlik genellikle hava gibidir; yok olana ya da kirlenene kadar farkına varmazsın. Çoğu insan cinselliğiyle ancak onunla mücadele etmek zorunda kaldığında derin bir bağ kurar. Cinsel işlevleriyle mücadele eden bu kişiler benlik değerinde bir düşüş yaşayabilir.
Evlilik kurumu değişiyor, dönüşüyor ve beraberinde ilişkiler için her türden farklı düzenleme biçimi getiriyor. Evliliğe alternatifler artık tarihimizin hiçbir döneminde olmadığı kadar açıkça deneniyor ve daha geniş kabul görüyor. Paylaşılan mahrem ilişkinin yapısı ne olursa olsun, cinsellik çoğu çift için değerli bir işlev görür. Yalnızca partnere değil kişinin kendisine de duyduğu özenin bir ifadesine dönüşür. Günümüz toplumunda zamana, enerjiye ve bağlılığa yönelik ciddi taleplere dayanmak zorunda olan bir ilişkide güçlü bir bağ kurucu öğe hâline gelebilir. Cinsel ilişkiden duyulan memnuniyetsizlik ve o paylaşılan yakınlığın kaybı, pek çok durumda ilişki için yıkıcı olan olumsuz duygu ve tutumlara yol açabilir. Bu nedenle pek çok evlilik çözülmemiş cinsel farklılıklar ve güçlükler yüzünden sona erer.
Sorunlar
Seks terapisti cinsellikle ilgili çok çeşitli sorunlarla çalışır. İnsanlar uyarılma (erektil disfonksiyon ve düşük arzu ya da uyarılma) sorunlarının yanı sıra orgazm sorunları (doruğa ulaşamama ya da boşalmayı kontrol edememe) için de yardım ister. Ağrılı cinsel ilişki yaşayan pek çok kişi tıbbi değerlendirme ve tedavi aramanın yanı sıra bir seks terapistinin yardımına da başvurur. Çiftler çoğu zaman cinsel arzuları arasında farklılıklar olduğu ortaya çıktığında ya da cinsel ilişkilerinin istedikleri gibi gelişmediğini sezdiklerinde yardım ister. Ek bilgi, daha etkili sözlü/fiziksel iletişim ve cinsel zenginleşme ihtiyacı, mahrem ilişkilerini güçlendirme arayışındaki pek çok çifti seks terapistinin muayenehanesine götürür.
Nitelikli seks terapisti, sıkıntı veren cinsel çekingenliklerini çözmek ya da istenmeyen cinsel alışkanlıklarını değiştirmek isteyenlere de yardım eder. Cinsel kimlikleri ya da cinsel tercihleriyle ilgili soruları olan kişiler danışmak için eğitimli seks terapistine başvurur. Ebeveynler, çocuklarının cinsel merakı ve keşifleri hakkında terapiste danışır ve evde etkili bir cinsel eğitimle çocuklarının sağlıklı gelişimini destekleme yolları konusunda içgörü arar. Seks terapistleri ayrıca fiziksel engellerin sonucu olarak - ya da hastalık, ameliyat, yaşlanma veya alkol kötüye kullanımının sonucu olarak - cinsel güçlükler yaşayanlara da yardım eder.
Seks Terapisinin Benzersizliği
Seks terapisi diğer terapötik yöntemlerle aynı temel ilkelerin pek çoğunu kullanır, ama özellikle cinsel sorunların tedavisi için geliştirilmiş bir yaklaşım olması bakımından benzersizdir. Yani seks terapisi, insan sorunlarının geniş yelpazesinin tek bir yönüne uygulanan uzmanlaşmış bir tedavi biçimidir. Hem değeri hem de sınırlılığı buradadır! Seks terapisi teknikleri, beceriksiz bir danışman ya da terapist tarafından uygulandığında, bireyin ve ilişkinin bütününü dışarıda bırakarak mekanik cinsel davranışa fazla kolay odaklanabilir.
Seks Terapisi Neyi Yapamaz?
Kişisel ya da davranışsal güçlüklere yönelik her terapide olduğu gibi seks terapisinin de sınırları vardır. Tedavi çoğu cinsel kaygıda genellikle kısa ve etkili olsa da seks terapisi tüm kişilerarası sorunlar için mucizevi bir çare sunmaz.
Tedavinin başarısı pek çok etkene bağlıdır; bunların başında sorunun niteliği, hastanın motivasyonu, terapötik hedefler ve terapistin becerileri gelir. Motive olmuş hasta adayı ve/veya çift, terapisti dikkatle seçmeli ve danışmanlığın başlarında gerçekçi hedefler belirlemelidir.
Terapistinle kendini rahat hissetmiyorsan ya da terapistin senin için gerçekçi olmayan performans hedefleri koyduğunu düşünüyorsan bu kaygılarını onunla konuş. Her terapi güvene ve karşılıklı saygıya dayanır, ama bu cinselliğin mahrem konularıyla çalışırken özellikle geçerlidir.
Şarlatanı Doktordan Ayırt Etmek
Her yeni alanda olduğu gibi bir süre çeşitli tanımların ve beklentilerin var olacağını ve pek çok farklı kişinin alanı kendi tanımına göre uzmanlık iddia edeceğini kabul etmek gerekir. Burada sunulan beklentiler fazla katı bulunup eleştirilebilir, ama bunlar bir seks terapisti seçmek için bilerek oldukça sıkı bir yönergeler dizisi sunmayı amaçlıyor. Seks terapistlerine lisans veren eyalet sayısı çok az olduğundan danışan dikkatli olmalı ve akıllıca seçim yapmalıdır!
Bir seks terapisti seçerken beş ölçütün karşılanması gerekir.
Birincisi, terapistin cinsel yanıtın anatomik ve fizyolojik temelleri hakkında sağlam bir bilgisi olmalıdır. Bu nedenle seks terapisti temel bir tıp eğitimine sahip olabilir ya da tıp dışı başka bir meslekten gelip insan cinselliğinin biyolojik yönleri üzerine lisansüstü eğitim almış olabilir. Nitelikli, tıp dışı bir seks terapisti genellikle hekimlerle yakın çalışır ya da bir tıp kliniğinde veya üniversitenin tıp fakültesinde hekim olmayan biri olarak görev yapabilir.
İkincisi, nitelikli seks terapisti danışmanlık ve psikoterapi sağlama konusunda yetkin olmalıdır; seks terapistlerinin çoğunun psikoloji, psikiyatri, psikiyatrik sosyal hizmet ya da psikiyatri hemşireliği alanında sağlam bir geçmişi olduğu görülür. Davranış bilimlerindeki bu geçmiş, bireyin bütün olarak anlaşılması ve bireye özel bir tedavi programının planlanması için şarttır. Ancak seks terapistlerinin geleneksel bir ruh sağlığı eğitimi geçmişine sahip olması gerektiği kuralının bazı dikkate değer istisnaları vardır; din görevlisi olarak başlamış, son derece saygın ve iyi eğitimli seks terapistleri de bulunur. Bu din görevlilerinin ise pastoral danışmanlık ya da eşdeğer psikiyatrik ruh sağlığı alanlarında özel lisansüstü eğitim aldıklarını kanıtlamaları gerekir.
Üçüncü ölçüt, hem biyolojik hem de psikolojik donanıma sahip seks terapistinin özellikle cinsel işlev ve işlev bozukluğu, cinsel danışmanlık ve seks terapisi alanlarında kapsamlı lisansüstü eğitim aldığını kanıtlayabilmesidir. Bir hafta sonu atölyesi ya da birkaç seks terapisi filmine sahip olmak bu ölçütü karşılamaz; danışan adayı bu uzmanlık alanlarındaki eğitim deneyimlerinin ayrıntılı bir listesini istemekten çekinmemelidir.
Karşılanması gereken dördüncü koşul, ilişki danışmanlığında uzmanlıktır. Yani seks terapisti aynı zamanda yetkin bir evlilik, aile ve/veya grup terapisti olmalıdır. Cinsel sorunlarla etkili biçimde çalışabilmek için seks terapistinin cinsel olmayan ilişkilerle de etkili biçimde çalışabilmesi gerekir. Cinsel davranış boşlukta gerçekleşmez - bir ilişkinin içinde gerçekleşir! Bu nedenle ilişkinin bütünü doğru biçimde değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir.
Beşinci koşul, terapistin katı bir etik kurallar bütününe bağlı olmasıdır! Danışan adaylarının herhangi bir tedaviyi kabul etmeden önce terapistin etik kurallarının bir kopyasını isteme hakkı vardır.
Sevk İste
Bir seks terapistine ihtiyacın varsa işe aile hekimine, jinekoloğuna ya da ürologuna danışarak başlayabilirsin. Doktorunun geçmişte güvenle başvurduğu birine sevk edilmeyi iste.
Bir profesyoneli ararken nitelikleri, deneyimi ve ücretleri hakkında soru sormayı unutma! Arayıp "Bir uzmanlık alanınız var mı?" diye sorman, "Cinsel bir sorunum var - bana yardım edebilir misiniz?" demenden daha iyidir.
Belki de en yararlı sevkler, çevrendeki bilgili diğer profesyonellerden gelecektir. Bununla birlikte, hangi terapistlerin yüksek üyelik koşulları olan ve katı etik kuralları uygulayan, tanınmış ulusal meslek kuruluşlarına üye olduğunu öğrenebilmek de yararlıdır. Özellikle Amerikan Evlilik ve Aile Terapisi Derneği (AAMFT), evlilik ve aile terapistlerini sertifikalandıran ve bulunduğun coğrafi bölgedeki klinik üyelerinin bir listesini sağlayan ulusal bir meslek kuruluşudur. Daha da özelde Amerikan Cinsellik Eğitimcileri, Danışmanları ve Terapistleri Derneği (AASECT), cinsellik eğitimcilerini, cinsel danışmanları ve seks terapistlerini sertifikalandıran en büyük ulusal kuruluştur. Bu derneğe yazarak bölgendeki sertifikalı profesyonellerin adlarını ve adreslerini öğrenebilirsin. AASECT, istendiğinde Seks Terapistleri için Etik Kurallarının bir kopyasını da sana gönderir. Sertifikalı terapistleri AAMFT (aamft.org) ve AASECT (aasect.org) çevrimiçi rehberleri aracılığıyla bulabilirsin.
Sorunlarla Başa Çıkmak
Nitelikli seks terapistleri bile cinsel sorunların tedavisine yönelik temel yaklaşımlarında birbirinden büyük ölçüde farklılaşabilir, ama bazı genellemeler yapılabilir.
Her şeyden önce seks hakkında açıkça ve ayrıntılı biçimde konuşmayı bekleyebilirsin. Cinsel sorunlar etrafından dolanılarak çözülemez! Açık, doğrudan bir yönlendirme yapılmadan yeni cinsel bilgi de edinilemez!
İkincisi, özenle seçilmiş kitapları okuyarak ve/veya özellikle seks terapisinde kullanılmak üzere tasarlanmış klinik filmleri izleyerek bilgini artırma fırsatı sunulmasını bekleyebilirsin. Ancak anlamadığın hiçbir şeyi yapmamalısın ve bir ödevin amacını sorgulama hakkını kendine saklı tutmalısın. Rahatsızlığını aslında artırabilecek davranışlara itilmene izin vermek yerine terapistinin önerilerine uymayı reddetmek ya da ertelemek senin hakkındır. Terapistin sunduğu her ödev, görev ya da deneyim anlaşılır ve kabul edilebilir bir tedavi planına uymalıdır - ve prosedürleri sorgulama hakkın vardır.
Üçüncüsü, seks terapistlerinin yargılayıcı olmamasını ve cinsel bilgi verirken ve alırken kendilerinin de rahat olduklarını göstermelerini beklemelisin. Önemli konularda sorgulanmayı ve yüzleştirilmeyi bekleyebilsen de değiştirmek istemediğin değerlere saygılı bir tutumla karşılaşmayı da beklemelisin.
Dördüncüsü, terapistin fizik muayene yapmak isteyen lisanslı bir hekim değilse, terapistinin yanında soyunmanın istenmesini beklememelisin. Danışan ile terapist arasındaki cinsel temas etik dışı kabul edilir ve terapötik ilişkiye zarar verir. Terapistinin yanında partnerinle cinsel etkinlikte bulunmanın istenmesini de beklememelisin. Konuşmalar, materyaller ve ödevler, sorunun doğası gereği, özellikle cinsel ve zaman zaman çarpıcı derecede açık olmak zorunda olsa da açık cinsel etkinlikler terapistinin yanında asla gerçekleşmemelidir.
Son olarak, cinsel terapinde dinlendiğini ve yeterince temsil edildiğini hissetmelisin. Yani "kadın", "gey", "fazla yaşlı" gibi ya da terapötik ortamda kendine özgü kimlik duygunu zedeleyen başka herhangi bir biçimde kalıplara sokulmamalısın. Bir kategori olarak değil, bir birey olarak ele alındığını hissetmelisin!
Seks terapisi, çok gerçek insan sorunlarına yönelik dinamik bir yaklaşımdır. Seksin iyi olduğu, ilişkilerin anlamlı olması gerektiği ve kişilerarası yakınlığın arzu edilen bir hedef olduğu varsayımlarına dayanır. Seks terapisi doğası gereği çok hassas bir tedavidir ve zorunlu olarak danışanın değerlerine saygıyı içermelidir. Yargılayıcı ve cinsiyetçi olmamalı, kadınların ve erkeklerin sağlıklı cinsel ilişkileri tam olarak ifade etme ve onlardan keyif alma konusundaki eşit haklarını tanımalıdır.
